Problemy ze spłatą kredytu firmowego: kiedy bank może wypowiedzieć umowę?

Gdy firma spóźnia się z ratą, bank nie może od razu postawić całego zadłużenia w stan wymagalności. Prawo bankowe przewiduje kolejne kroki: wezwanie z terminem co najmniej 14 dni roboczych, możliwość złożenia wniosku o restrukturyzację, a dopiero potem wypowiedzenie umowy z 30-dniowym okresem. Niżej pokazujemy te etapy w datach i kwotach oraz ruchy, które masz do dyspozycji na każdym z nich.

Co robi bank, gdy firma spóźnia się z ratą?

Bank wysyła wezwanie do zapłaty i wyznacza w nim termin nie krótszy niż 14 dni roboczych. Obowiązek wynika z art. 75c ust. 1 ustawy Prawo bankowe i dotyczy każdego kredytobiorcy, także przedsiębiorcy, a według ust. 6 tego artykułu również umów pożyczek pieniężnych.

W wezwaniu bank musi poinformować, że w ciągu 14 dni roboczych od jego otrzymania możesz złożyć wniosek o restrukturyzację zadłużenia (art. 75c ust. 2). Przykład z kalendarzem: pismo odebrane 3.11.2026 daje czas do 24.11.2026, bo dzień 11 listopada jest wolny od pracy, a soboty i niedziele się nie liczą.

Kiedy bank może wypowiedzieć umowę kredytu?

Bank może wypowiedzieć umowę albo obniżyć przyznaną kwotę, gdy nie dotrzymujesz ustalonych warunków albo tracisz zdolność kredytową (art. 75 ust. 1 Prawa bankowego). Według art. 70 ust. 1 chodzi o możliwość spłaty zobowiązania z odsetkami w terminach z umowy.

Okres wypowiedzenia wynosi 30 dni, chyba że umowa przewiduje dłuższy, a przy zagrożeniu upadłością kredytobiorcy skraca się do 7 dni (art. 75 ust. 2). Po jego upływie cała niespłacona kwota staje się wymagalna, a bank może sięgnąć po zabezpieczenia, na przykład hipotekę albo weksel.

Bank może też powołać się na inne zapisy niż termin płatności. Umowy firmowe mogą zawierać obowiązek przekazywania sprawozdań, utrzymywania określonych wpływów na rachunku albo wskaźników finansowych, a ich naruszenie również otwiera drogę do wypowiedzenia, dlatego warto znać te postanowienia, zanim pojawią się kłopoty.

Jak złożyć wniosek o restrukturyzację zadłużenia?

Wniosek składasz w terminie wskazanym w wezwaniu, a bank powinien umożliwić restrukturyzację, jeśli uzasadnia ją jego ocena Twojej sytuacji finansowej (art. 75c ust. 3). Zmiana może dotyczyć warunków albo terminów spłaty, na przykład wydłużenia okresu kredytowania lub przesunięcia kilku rat.

Restrukturyzacja odbywa się na warunkach uzgodnionych z bankiem (art. 75c ust. 4), więc do pisma dołącz dane, które pozwolą je ocenić: aktualne wyniki, plan przepływów pieniężnych na najbliższe miesiące i propozycję nowego harmonogramu. Gdy bank odmówi, musi bez zbędnej zwłoki przekazać Ci na piśmie szczegółowe wyjaśnienie przyczyn (art. 75c ust. 5).

Wyliczenie poglądowe (kwoty umowne): kredyt 300 000 zł, z którego zostało 180 000 zł do oddania w 18 ratach po 10 000 zł plus odsetki. Wydłużenie harmonogramu do 36 miesięcy obniża część kapitałową raty do 5 000 zł, więc spadek przychodów o połowę przestaje oznaczać zaległość.

Czy program naprawczy chroni przed wypowiedzeniem?

Tak, bank nie może wypowiedzieć umowy z powodu utraty zdolności kredytowej albo zagrożenia upadłością, jeśli zgodził się na realizację programu naprawczego (art. 75 ust. 3). Ochrona trwa przez cały okres jego realizacji, chyba że bank stwierdzi, że plan nie jest wykonywany należycie (art. 75 ust. 4).

Program naprawczy pojawia się w ustawie także przy udzielaniu pieniędzy podmiotowi bez zdolności kredytowej. Art. 70 ust. 2 pozwala wtedy bankowi dać pieniądze pod warunkiem ustanowienia szczególnego zabezpieczenia i złożenia programu, który w określonym czasie przywróci zdolność, a może nim być układ przyjęty w postępowaniu restrukturyzacyjnym. Tę samą regułę stosuje się do nowo założonych przedsiębiorstw (art. 70 ust. 4).

Ile kosztuje opóźnienie w spłacie?

Za każdy dzień zwłoki płacisz odsetki według oprocentowania z umowy, ale nie wyższej niż limit z art. 481 § 2¹ Kodeksu cywilnego, czyli dwukrotność odsetek ustawowych za opóźnienie. Te ostatnie to suma stopy referencyjnej NBP i 5,5 punktu procentowego (art. 481 § 2).

Przykład (stopa referencyjna przyjęta do obliczeń: 4%): stawka ustawowa wynosi 9,5%, a maksymalna 19% w skali roku. Zaległość 20 000 zł trwająca 30 dni kosztuje przy górnym pułapie 312,33 zł, a przy 9,5% 156,16 zł.

Do odsetek bank może doliczyć opłaty za monity, jeśli przewiduje je jego cennik. Musi też niezwłocznie powiadomić o zaległości osoby, które zabezpieczają spłatę (art. 76a Prawa bankowego), więc kłopot przedsiębiorstwa szybko staje się sprawą wspólnika, który podpisał poręczenie.

Czy bank może zmienić oprocentowanie w trakcie umowy?

Przy stopie zmiennej tak, ale tylko na zasadach, które umowa określa z góry. Art. 76 Prawa bankowego wymaga, żeby kontrakt opisywał warunki takiej korekty, a bank powiadamiał kredytobiorcę i poręczycieli o każdej nowej stawce w sposób przewidziany w dokumencie.

Szacunek (dane umowne): przy 180 000 zł do spłaty wzrost oprocentowania o 1 punkt procentowy podnosi odsetki o około 1 800 zł w skali roku, czyli o 150 zł miesięcznie, dopóki saldo nie zacznie maleć.

Planując restrukturyzację, policz obecną ratę i scenariusz z wyższą stopą. Bank ocenia wniosek na podstawie przyszłych przepływów, a harmonogram z niewielkim zapasem w budżecie łatwo przestaje być wykonalny po pierwszej podwyżce.

Jak policzyć, czy firma udźwignie ratę po zmianie harmonogramu?

Porównaj średnią gotówkę, która zostaje co miesiąc w firmie, z nową ratą i zachowaj zapas na gorszy okres. Tę kwotę liczysz jako wpływy pomniejszone o stałe wydatki poza samym kredytem: wynagrodzenia, czynsz, podatki, składki i zakupy towaru.

Przykład (dane przyjęte do obliczeń): sprzedaż 80 000 zł miesięcznie, koszty bez kredytu 68 000 zł, wolne środki 12 000 zł. Rata 10 000 zł z odsetkami pochłania 83% tej kwoty, a rata 6 500 zł po wydłużeniu harmonogramu daje 5 500 zł rezerwy.

Taki rachunek przyda się w rozmowie z doradcą, bo pokazuje, ile realnie możesz płacić. Wnioskując o zmianę, zaproponuj ratę, przy której po spadku obrotów o 10-15% nadal masz dodatni wynik gotówkowy.

Co zrobić, zanim pojawi się pierwsza zaległość?

Najlepiej porozmawiać z bankiem przed terminem raty, bo wtedy masz więcej opcji niż po wezwaniu. Przygotuj prognozę wpływów i wydatków na 3-6 miesięcy i pokaż, której płatności nie pokryjesz i z jakiego powodu.

1. Przeczytaj w umowie zapisy o wskaźnikach finansowych i obowiązkach informacyjnych.
2. Policz, o ile musiałaby spaść rata, żeby przedsiębiorstwo ją udźwignęło.
3. Zbierz dokumenty: ostatnie sprawozdanie albo KPiR, zestawienie należności i zobowiązań.
4. Złóż wniosek o zmianę harmonogramu na piśmie i zachowaj potwierdzenie z datą wpływu.

Wpływy łatwiej śledzić, gdy pieniądze z działalności płyną przez osobne konto dla firmy, a wyciąg można od razu pokazać bankowi. Jak zmienia się rata przy dłuższym okresie spłaty i jak rozkładają się w niej odsetki, pokaże Ci kalkulator raty równej i malejącej, który liczy według tego samego wzoru co harmonogram banku.

Tekst omawia przepisy Prawa bankowego i Kodeksu cywilnego według stanu z października 2026 roku i nie zastępuje porady prawnika ani doradcy restrukturyzacyjnego w konkretnej sprawie.