Jednym ze sposobów na ocenę zdolności kredytowej jest scoring, czyli punktowa metoda oceny wiarygodności kredytobiorcy. W jaki sposób banki wyliczają scoring kredytowy? I kiedy masz szansę na uzyskanie dodatkowych środków na korzystnych warunkach?
Jak obliczyć zdolność kredytową?
Pojęcie scoringu w banku nierozerwalnie wiąże się ze zdolnością kredytową. Na początku warto wyjaśnić, od czego zależy Twoja wiarygodność w oczach instytucji finansowych.
Pierwszym kryterium, jakie jest brane pod uwagę, to forma zatrudnienia oraz wysokość uzyskiwanych dochodów, co należy poświadczyć na specjalnym zaświadczeniu. Banki najlepiej oceniają umowę o pracę na czas nieokreślony, natomiast w przypadku umowy na czas określony lub umów cywilnoprawnych konieczne może być spełnienie dodatkowych wymagań.
Jeśli chodzi o wysokość dochodów, to kwestia ta jest bardzo płynna. To, jak zostanie oceniona Twoja zdolność zależy w głównej mierze od tego, o jaki kredyt wnioskujesz, jakiej jest on wysokości i przez jak długi czas będzie spłacany. Możesz mieć nawet niskie dochody, ale bank przyzna Ci środki, lecz ich spłatę rozłoży w dłuższym okresie.
Niemniej istotnym aspektem jest historia kredytowa. Liczy się zarówno to, że nie miałeś wcześniej problemów ze spłatą zadłużeń, jak i sam fakt posiadania już wcześniej kredytów. W przypadku negatywnej historii kredytowej uzyskanie finansowania może być znacznie utrudnione. Dodatkowo w przypadku zobowiązań na wyższe kwoty, np. kredytów hipotecznych, sprawdzane są Twoje bieżące wydatki, inne zobowiązania.
Aby móc to wszystko obiektywnie ocenić, stosuje się scoring kredytowy.
Punktacja według scoringu kredytowego
Scoring kredytowy jest to sposób na oszacowanie ryzyka oraz ocenę wiarygodności kredytobiorcy, w którym wykorzystywane są narzędzia statystyczne. Jak to w praktyce wygląda? Twój profil zdolności kredytowej porównuje się z profilem osób, które otrzymały już kredyt na podobnych warunkach i w ten sposób nakreśla się stopień ryzyka niewypłacalności.
Wszystko to przedstawia się w skali punktowej. I im wyższa ilość punktów zostanie Ci przyznana, tym masz większe szanse na pozytywną decyzję ze strony banku.
Trzeba jednak wiedzieć, że oprócz scoringu kredytowego, banki stosują jeszcze inne modele oceny – scoring behawioralny oraz scoring aplikacyjny. Wykorzystanie tych metod jest narzucone bankom przez Komisję Nadzoru Finansowego, przy czym firmy pożyczkowe mogą, lecz nie muszą stosować ten system punktacji.
Kryteria oceny punktowej
Co jest brane pod uwagę podczas obliczania scoringu? Oczywiście wysokość dochodów, forma zatrudnienia, ale także takie dane jak wiek, wykształcenie, stan cywilny czy podejmowane stanowisko. Bank analizuje wysokość budżetu domowego, liczbę osób na utrzymaniu, a także to, czy posiadasz samochód oraz dodatkowe ubezpieczenie.
Znaczący wpływ mają również informacje o dotychczasowych zobowiązaniach finansowych. Każda aktywna pożyczka lub zadłużenie na karcie kredytowej wpływa na ostateczny wynik analizy. Dlatego przed złożeniem wniosku warto dokładnie przeanalizować wpływ obecnych zobowiązań na ocenę zdolności, aby lepiej ocenić swoje szanse na pozytywną decyzję.
Metody statystyczne w praktyce
Systemy scoringowe wykorzystują zaawansowane algorytmy, które porównują Twoje dane z tysiącami innych profili kredytowych. Dzięki temu bank potrafi określić prawdopodobieństwo terminowej spłaty zobowiązania. W modelu punktowym każdemu z parametrów — od wieku po liczbę osób na utrzymaniu — przypisywana jest konkretna wartość liczbowa.
Wynik końcowy to suma wszystkich punktów. Próg akceptacji różni się między bankami, dlatego odrzucony wniosek w jednej instytucji nie oznacza automatycznie braku szans w pozostałych. Warto również pamiętać, że scoring behawioralny może dotyczyć klientów już obsługiwanych przez bank — analiza dotychczasowych zachowań finansowych pozwala ocenić ryzyko na podstawie rzeczywistych danych.
Odmowa scoringowa – co oznacza?
Pamiętaj, że zwykle to zaawansowane programy komputerowe dokonują przeprowadzenia analizy i statystyk. Jeśli z ich obliczeń wynika, że ryzyko niewypłacalności jest duże, bank może podjąć negatywną decyzję kredytową, która często nazywana lub argumentowana jest odmową scoringową.
Różne kryteria w różnych bankach
Warto wiedzieć, że każdy bank w nieco inny sposób określa zdolność kredytową, dlatego jeśli w jednym z nich spotkałeś się z odmową scoringową, w innym Twój wniosek może zostać przyjęty. Masz też prawo do poznania przyczyn odmowy.
Jeśli odrzucenie wniosku wynika z negatywnych wpisów w bazach danych, rozważ poprawę swojej sytuacji finansowej przed kolejną próbą. Spłata wcześniejszych zadłużeń, redukcja bieżących zobowiązań oraz utrzymanie terminowości płatności przez co najmniej kilka miesięcy zwiększą Twoje szanse na uzyskanie korzystnego scoringu w przyszłości.
Praktyczne kroki po odmowie
Po otrzymaniu negatywnej decyzji nie podejmuj pochopnych decyzji. Złożenie wielu wniosków w krótkim czasie może dodatkowo obniżyć Twoją wiarygodność, ponieważ każde zapytanie kredytowe jest rejestrowane w Biurze Informacji Kredytowej. Lepszym rozwiązaniem jest dokładna analiza przyczyn odmowy i ich systematyczne eliminowanie — może to obejmować spłatę istniejących zobowiązań, zwiększenie dochodów lub wydłużenie okresu kredytowania.
Niektóre banki oferują możliwość ponownego rozpatrzenia wniosku po przedstawieniu dodatkowych dokumentów lub po upływie określonego czasu. Warto również skonsultować się z doradcą kredytowym, który pomoże zidentyfikować słabe punkty profilu i zaproponuje konkretne rozwiązania poprawiające scoring.
