Choć z dniem 1 stycznia 2022 roku zacznie obowiązywać Nowa Ordynacja Podatkowa, rząd pierwsze zmiany chce wprowadzić już wcześniej. Czego będą dotyczyć? I czy będą mieć wpływ tylko na firmy, czy też na osoby fizyczne?
- Od 2019 roku
- Opodatkowanie kryptowalut
- Ujawnianie mechanizmów optymalizacji
- Termin PIT
- Rozliczanie pojazdu
Od 2019 roku
Jeszcze przed wprowadzeniem Nowej Ordynacji Podatkowej czekają nas poważne zmiany, które mają obowiązywać od 1 stycznia 2019 roku, czyli już za kilka miesięcy. Co istotne, nie dotkną wyłącznie firm, ale także osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej.
Najgłośniej mówi się o nałożeniu podatku od wyprowadzki kapitału — tzw. exit tax — na przedsiębiorstwa unikające opodatkowania. To jednak nie jedyny pomysł zawarty w projekcie — poniżej przedstawiamy najistotniejsze założenia nowelizacji obejmującej kilka zupełnie różnych obszarów rozliczeń podatkowych.
Opodatkowanie kryptowalut
Obecnie panuje chaos dotyczący sposobu rozliczania transakcji w walutach cyfrowych. Jeszcze do niedawna inwestorów obowiązywał podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) płacony od każdej transakcji, aktualnie mówi się o nałożeniu podatku od zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki) od przychodów uzyskanych z obrotu kryptowalutami.
Nowe przepisy mają to wreszcie uporządkować — w zależności od tego, czy inwestor zajmuje się obrotem, czy wykopywaniem wirtualnych walut, będzie rozliczał przychody raz w roku opłacając podatek PIT lub CIT. Dzięki temu regulacje w tym zakresie staną się przejrzyste i spójne z ogólnymi zasadami opodatkowania dochodów. W praktyce oznacza to, że właściciele kryptowalut będą mogli konsolidować wszystkie transakcje w rocznym rozliczeniu, zamiast płacić po każdym obrocie, co znacząco upraszcza administracyjny obowiązek dokumentowania każdej operacji.
Ujawnianie mechanizmów optymalizacji
Oprócz exit tax, najwięcej kontrowersji budzi zapis o obowiązku ujawniania schematów optymalizacji podatkowej. Co to oznacza w praktyce?
Przedsiębiorstwa, których roczne przychody, koszty lub wartość aktywów przekraczają 20 mln zł, będą zobligowane do przekazywania szefowi Krajowej Administracji Skarbowej zanonimizowanych informacji o stosowanych mechanizmach podatkowych. Wymóg ten ma umożliwić fiskusowi lepszą identyfikację powtarzalnych struktur służących redukcji podstawy opodatkowania.
Krytycy rozwiązania obawiają się nadmiernej ingerencji w swobodę prowadzenia biznesu oraz dodatkowych obciążeń administracyjnych dla firm, które będą musiały sporządzać szczegółowe opisy konstrukcji wykorzystywanych w ramach planowania podatkowego. Ponadto doradcy podatkowi sygnalizują ryzyko naruszenia tajemnicy zawodowej — nawet zanonimizowane dane mogą pozwolić organom skarbowym na powiązanie struktur z konkretnymi podmiotami, szczególnie w przypadku mniejszych branż lub nietypowych modeli biznesowych.
Termin PIT
To, co powinno ucieszyć „zwykłych” podatników, to bardziej elastyczny termin składania deklaracji rocznej PIT. Co to oznacza w codziennej praktyce?
Obecnie jakiekolwiek przekroczenie ustawowego terminu uniemożliwia m.in. wspólne rozliczanie się z małżonkiem lub skorzystanie z preferencyjnych mechanizmów odliczeń. Przy czym trzeba wiedzieć, że zmiana nie jest równoznaczna z uzyskaniem przyzwolenia na wielotygodniowe spóźnienia — chodzi o niewielkie przedłużenie ustawowego terminu lub możliwość złożenia korekty w przypadku drobnych uchybień formalnych, które obecnie wykluczają podatnika z korzystnych opcji rozliczeniowych.
Dotychczas nawet spóźnienie o jeden dzień powodowało utratę prawa do rozliczenia z dzieckiem, co generowało różnice w obciążeniu podatkowym sięgające kilku tysięcy złotych. Nowe przepisy przewidują tolerancję w sytuacjach, gdy opóźnienie wynika z przyczyn technicznych — na przykład awarii systemu e-Deklaracji w ostatnim dniu terminu — lub gdy podatnik złożył zeznanie w terminie, ale pomylił formularz i chce go skorygować bez utraty ulg rodzicielskich.
Rozliczanie pojazdu
Mają zmienić się także zasady rozliczania samochodu firmowego. Pełna amortyzacja dotyczyć będzie pojazdów innych niż elektryczne, których wartość początkowa nie przekracza 150 tys. zł. Nowelizacja przewiduje też, że nie będzie już obowiązku prowadzenia ewidencji przebiegu pojazdu (tzw. kilometrówki), co stanowi istotne uproszczenie administracyjne dla przedsiębiorców.
Maksymalne kwoty odliczeń kosztów eksploatacyjnych pojazdu będą wynosić 50% w przypadku samochodu wykorzystywanego zarówno do celów służbowych, jak i prywatnych oraz 20% w sytuacji, gdy auto prywatne jest wykorzystywane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Te limity mają odzwierciedlać rzeczywisty podział kosztów między sferę firmową a osobistą.
W praktyce rezygnacja z prowadzenia kilometrówki oznacza, że przedsiębiorca nie będzie musiał dokumentować każdego wyjazdu — wystarczy oświadczenie o charakterze użytkowania pojazdu. Zmiana ta eliminuje jeden z najbardziej czasochłonnych obowiązków biurokratycznych, który dotychczas wiązał się z ryzykiem błędów formalnych i sporów z urzędami skarbowymi podczas kontroli. Jednocześnie organy podatkowe zyskują prawo do weryfikacji oświadczenia w oparciu o inne dokumenty, takie jak faktury za paliwo czy zapisy w systemie GPS, jeśli taki jest zainstalowany.
Zmiany dotyczyć będą także ulg mieszkaniowych, zasad rozliczania firm windykacyjnych oraz sposobu zwiększania kapitału spółek środkami innymi niż kredyt bankowy. Wszystkie przepisy powinny być tworzone w myśl zasady 3xP — przejrzyste, proste i przyjazne podatki — choć już na etapie konsultacji publicznych poszczególne regulacje budzą wątpliwości co do faktycznej prostoty ich stosowania. Ministerstwo Finansów zapowiada, że finalna wersja nowelizacji będzie uwzględniać uwagi zgłoszone przez przedsiębiorców i organizacje branżowe, jednak zakres zmian może okazać się mniejszy niż oczekiwania środowisk gospodarczych.
