Potrzebujesz dodatkowych środków i przeglądasz oferty banków oraz parabanków? Jest ich naprawdę wiele, więc podjęcie decyzji może nie być proste. Szczególnie że musisz wybrać między pożyczkami a kredytami. Czym się różnią te produkty bankowe?
- Różnice pomiędzy kredytem a pożyczką
- Na co zwrócić uwagę przy wyborze produktu finansowego?
- W której sytuacji wybrać kredyt, a w której pożyczkę?
Różnice pomiędzy kredytem a pożyczką
Zasady przyznawania kredytów regulowane są przez Prawo bankowe. Oznacza to m.in. to, że mogą być udzielane wyłącznie przez banki. Konieczne jest sporządzenie oraz podpisanie umowy, w której szczegółowo określone zostają warunki przyznawania środków oraz harmonogram ich spłaty wraz z wszystkimi kosztami.
Natomiast to, na jakich zasadach może zostać zaciągnięta pożyczka, określa Prawo cywilne. W praktyce więc każdy — nie tylko bank czy inna instytucja finansowa — może przyznać Ci to zobowiązanie. Dotyczy to nawet osób nieposiadających działalności gospodarczej. Co więcej, umowa o pożyczkę może być zawierana w formie ustnej, choć w przypadku instytucji komercyjnych zawsze występuje forma pisemna.
Uściślając więc: kredyt możesz dostać wyłącznie w banku, a pożyczkę w banku, tzw. parabanku (czyli instytucji wyspecjalizowanej w udzielaniu dodatkowych środków), a także od każdej innej osoby — choćby członka rodziny czy znajomego.
Zwykle te produkty finansowe w znaczący sposób różnią się też oprocentowaniem. W przypadku kredytów jest ono niższe, ponieważ bank dokładnie weryfikuje każdego klienta, zmniejszając tym samym ryzyko niewypłacalności. Choć od tej reguły są oczywiście wyjątki wynikające z wprowadzenia okresowych promocji czy obniżek oprocentowania dla wybranych grup klientów.
Podstawy prawne obu rozwiązań finansowych
Kredyty podlegają restrykcyjnym przepisom zawartym w Prawie bankowym, co nakłada na instytucje kredytowe obowiązek stosowania jednolitych standardów oceny zdolności kredytowej. Pożyczki natomiast opierają się na bardziej elastycznych regulacjach Prawa cywilnego, umożliwiając szerszemu gronu podmiotów udzielanie środków bez konieczności spełniania wszystkich wymogów formalnych właściwych dla kredytów.
Weryfikacja klienta i procedury zabezpieczeń
Banki stosują wieloetapową weryfikację obejmującą analizę w bazach BIK, sprawdzenie historii rachunków oraz ocenę relacji przychody–zobowiązania. Pożyczkodawcy pozabankowi często rezygnują z części tych kroków, stawiając na analizę ryzyka w czasie rzeczywistym i automatyczne systemy scoringowe. Dzięki temu proces można skrócić nawet do kilkunastu minut, kosztem wyższego oprocentowania.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze produktu finansowego?
Aby wybrać najkorzystniejszy produkt, najlepiej jest korzystać z wyszukiwarek oferujących porównanie ofert różnych instytucji. W nich znajdziesz propozycje banków oraz parabanków przedstawione w ujednolicony sposób, które można sortować według określonych kryteriów — np. od najniższego oprocentowania lub RRSO.
Musisz też wiedzieć, że to, co powinno Cię w pierwszej kolejności interesować to RRSO, czyli Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania. Jest to wskaźnik, który pokazuje Ci, ile w rzeczywistości będzie kosztować kredyt lub pożyczka. Uwzględnia on nie tylko oprocentowanie, ale też marże, prowizje i dodatkowe opłaty. Może okazać się, że choć oprocentowanie zobowiązania jest na atrakcyjnie niskim poziomie, to w rzeczywistości zapłacisz o wiele więcej dzięki ukrytym kosztom.
Dodatkowe koszty oprócz oprocentowania
Przy analizie oferty musisz uwzględnić koszty wykraczające poza samo oprocentowanie. Do typowych należą: prowizja za udzielenie (wyrażana w procentach lub jako kwota stała), opłaty za wcześniejszą spłatę (dotyczy zwłaszcza kredytów hipotecznych), obligatoryjne ubezpieczenia (np. na życie lub od utraty pracy) oraz ewentualne składki za otwarcie rachunku powiązanego z zobowiązaniem.
Elastyczność harmonogramu spłat
Niektóre produkty umożliwiają wcześniejszą spłatę pożyczki bez dodatkowych opłat, inne przewidują kary. Warto też sprawdzić, czy instytucja oferuje wakacje kredytowe lub możliwość tymczasowego obniżenia raty w przypadku pogorszenia sytuacji finansowej — takie opcje mogą okazać się bezcenne w razie nieprzewidzianych trudności.
W której sytuacji wybrać kredyt, a w której pożyczkę?
Kredyty, choć najczęściej niżej oprocentowane, są również trudniejsze do zdobycia. Jak już zostało to zasygnalizowane, banki dokładnie weryfikują swoich klientów, sprawdzają ich zdolność kredytową opierając się m.in. na informacjach o rodzaju zatrudnienia oraz wysokości dochodów. Są też kredyty udzielane szybciej, które można zaciągnąć w krótkim czasie przez internet, ale również i wtedy zostanie poddana weryfikacji Twoja historia kredytowa — czy poprzednio wszelkie zadłużenia regulowane były w terminie. Kiedy to się opłaca? Przede wszystkim w sytuacji, gdy starasz się o większą pulę środków — kilkadziesiąt czy kilkaset tysięcy złotych. Albo gdy zależy Ci na jak najniższym oprocentowaniu, a Twoja historia kredytowa jest „czysta”.
Pożyczkę natomiast dostać jest o wiele łatwiej — to rozwiązanie dostępne nawet dla osób zadłużonych lub bezrobotnych. Tylko wtedy mowa jest najczęściej o pożyczce w parabanku, która może być oferowana na gorszych warunkach finansowych (wyjątkiem są tzw. darmowe pierwsze pożyczki, często bez jakichkolwiek kosztów). To może być jednak dobre wyjście, gdy „na już” potrzebujesz niewielkich kwot — do kilku tysięcy złotych. Taką pożyczkę możesz dostać od ręki, niejednokrotnie w ciągu kilkunastu minut od złożenia wniosku.
Kwota i okres finansowania — jaki produkt wybrać?
Jeśli potrzebujesz kwoty przekraczającej 20–30 tysięcy złotych i jesteś w stanie poświęcić kilka dni na zebranie dokumentów, kredyt bankowy będzie rozwiązaniem tańszym w dłuższej perspektywie. Niższe RRSO przekłada się na znaczne oszczędności przy wieloletniej spłacie. Z kolei potrzeba „na teraz” kilku tysięcy na nagły wydatek (naprawa samochodu, leczenie) przemawia za pożyczką pozabankową — pomimo wyższych kosztów, szybkość i dostępność przeważają.
Porównanie profili klienta — kto się kwalifikuje
| Cecha | Kredyt bankowy | Pożyczka pozabankowa |
|---|---|---|
| Wymagana zdolność kredytowa | Wysoka — weryfikacja dochodów, BIK, stabilność zatrudnienia | Niska — często wystarczy PESEL i numer konta |
| Wpis w BIK | Brak wpisów negatywnych | Akceptowane zadłużenia (zależy od oferty) |
| Forma zatrudnienia | Umowa o pracę przewaga, samozatrudnienie pod lupą | Niewymagana lub elastyczna |
| Czas decyzji | Od 1 dnia do tygodnia | Od kilku minut do 1 dnia |
Scenariusze użycia w praktyce
Kredyt sprawdzi się przy długoterminowych inwestycjach — zakup mieszkania, finansowanie remontu z wieloletnim harmonogramem spłaty, konsolidacja zobowiązań pod niższe oprocentowanie. Pożyczka to wybór przy jednorazowych, nieplanowanych potrzebach: pokrycie wydatków medycznych, regulacja zaległych rachunków, pilna wymiana sprzętu AGD. Dzięki szybkiej dostępności możesz uniknąć poważniejszych konsekwencji opóźnień w płatnościach.
