Szalone pościgi, ekstremalne akcje z udziałem grup przestępczych, gwałtowna wymiana ognia to rzeczywistość z udziałem policjantów, którą obserwujemy na ekranach kin. Czy jednak świat przeciętnego „stróża prawa”, który śledzimy w filmowym przekazie ma realne pokrycie w otaczającej nas rzeczywistości? Jak wygląda praca policjanta w Polsce? Czy warto wstąpić obecnie w szeregi Policji?
- Specyfika służby w formacji policyjnej
- Plusy i minusy pracy w policji
- Wysokość zarobków funkcjonariuszy
- Bilans szans i zagrożeń związanych z wyborem tej ścieżki
Specyfika służby w formacji policyjnej
Służba w Policji to przede wszystkim ogromna odpowiedzialność. Katalog obowiązków i uprawnień funkcjonariuszy jest rozległy, jednak podstawowym zadaniem tej formacji jest ochrona życia i zdrowia ludzkiego, bezpieczeństwa i porządku publicznego, zapobieganie popełnianiu przestępstw oraz wykrywanie przestępstw, wykroczeń i ściganie ich sprawców.
W praktyce ta odpowiedzialność za innych obywateli sprowadza się do umiejętnego, właściwego korzystania z uprawnień i narzędzi jakie daje prawo funkcjonariuszowi. Do najważniejszych należą:
- prawo do użycia broni służbowej w ściśle określonych sytuacjach
- stosowanie środków przymusu bezpośredniego wobec osób stawiających opór
- legitymowanie obywateli w uzasadnionych przypadkach
- zatrzymywanie osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa
- prowadzenie czynności procesowych i dochodzeniowych
Dlatego bardzo ważnym jest aby osoby wstępujące w szeregi Policji reprezentowały nie tylko odpowiedni poziom intelektualny, ale również cechowały się wysoką odpornością na stres, potrafiły doskonale radzić sobie z emocjami. Funkcjonariusz musi zachować zimną krew w sytuacjach zagrożenia życia, podejmować szybkie decyzje pod presją czasu oraz utrzymywać profesjonalizm nawet w obliczu agresji werbalnej czy fizycznej.
Plusy i minusy pracy w policji
Korzyści wynikające ze służby
Do podstawowych zalet służby w Policji należy wliczyć poczucie stabilizacji wykonywanego zawodu, pewną i regularnie pojawiającą się na bankowym koncie pensję. Wiąże się to z dobrą zdolnością kredytową policjantów — banki chętnie udzielają kredytów hipotecznych funkcjonariuszom ze względu na przewidywalność ich dochodów i niski poziom ryzyka utraty zatrudnienia.
Do miesięcznej wypłaty doliczyć należy uprawnienia w postaci:
- nagrody rocznej (tzw. trzynastki)
- dodatku na umundurowanie
- zwrotu kosztów za dojazdy w miejsce pełnienia służby
- dodatkowego urlopu wypoczynkowego po określonym stażu
- preferencyjnych warunków w systemie opieki zdrowotnej
Warto wspomnieć o stosunkowo szybkiej możliwości osiągnięcia uprawnień emerytalnych. W chwili obecnej, od 1 stycznia 2013 roku, policjant może przejść na emeryturę po 25 latach służby, pod warunkiem ukończenia 55 roku życia. To rozwiązanie pozwala na rozpoczęcie drugiej kariery zawodowej w wieku, gdy większość Polaków wciąż pozostaje aktywna zawodowo.
Trudności związane z wykonywaniem zawodu
Służba policjanta niesie za sobą również szereg trudności. Specyficzne warunki jak praca w trybie zmianowym, liczne bezpłatne nadgodziny sprawiają, że życie prywatne, rodzinne zostaje zepchnięte na dalszy plan. Nieregularne godziny pracy, służby w weekendy i święta, dyżury nocne — to rzeczywistość, która utrudnia planowanie czasu wolnego i uczestnictwo w życiu rodzinnym.
Na stałe wpisana w zawód policjanta jest zależność służbowa związana ściśle z obowiązkiem pozostawania w pełnej dyspozycyjności. Funkcjonariusz może zostać wezwany do służby w każdej chwili, nawet podczas urlopu, jeśli sytuacja tego wymaga. Codzienny kontakt z arogancją, agresją, przemocą i śmiercią, stała ocena wydajności policjanta przez pryzmat statystyk sprawiają, że funkcjonariusz ponosi koszty tej pracy związane ze zdrowiem psychicznym i fizycznym.
Dodatkowym obciążeniem jest presja społeczna — policjanci podlegają ocenie nie tylko przełożonych, ale także mediów i opinii publicznej. Każde działanie jest analizowane, a błędy mogą prowadzić do konsekwencji dyscyplinarnych lub prawnych. Narażenie na ryzyko utraty zdrowia w trakcie interwencji sprawia, że wielu funkcjonariuszy doświadcza zespołu stresu pourazowego.
Wysokość zarobków funkcjonariuszy
Składniki wynagrodzenia
Na uposażenie policjanta składa się suma kilku składników. Wynagrodzenie zasadnicze uzależnione jest od grupy zaszeregowania, dodatku służbowego, funkcyjnego oraz dodatku za stopień. Do tego doliczyć należy wspomniane powyżej dodatki oraz świadczenia w ramach systemu socjalnego.
| Etap kariery | Wynagrodzenie netto | Uwagi |
|---|---|---|
| Szkolenie podstawowe | 1 950 zł | + zakwaterowanie i wyżywienie |
| Kilka lat stażu (jednostka terenowa) | ok. 3 000 zł | Bez dodatków zmianowych |
| Stanowiska kierownicze | 4 000–8 000 zł | Zależnie od szczebla |
| Wyższe stanowiska wykonawcze | 8 000–15 000 zł | Komendant Główny |
Obecnie świeżo przyjęty do służby funkcjonariusz, odbywający szkolenie podstawowe, zarabia 1 950 zł netto, przy czym ma zapewnione zakwaterowanie oraz wyżywienie. Zarobki policjanta z kilkuletnim stażem pracy, odbywającego służbę w jednostce terenowej oscylują w granicach około 3 000 zł.
Różnice w wynagrodzeniu w zależności od specjalizacji
Na stanowiskach kierowniczych i wykonawczych wyższego szczebla możemy mówić o zarobkach od 4 000 zł do 15 000 zł — tyle zarabia Komendant Główny Policji. Funkcjonariusze pełniący służbę w wyspecjalizowanych komórkach, takich jak kontrterroryzm, CBŚ czy wydziały dochodzeniowo-śledcze, otrzymują dodatki za szczególne warunki służby, co podnosi ich miesięczne wynagrodzenie o kilkaset złotych.
Dodatkowo policjanci mogą liczyć na:
- dodatek za wysługę lat (wzrasta co 5 lat służby)
- dodatki za pracę w porze nocnej
- ekwiwalent za niewykorzystany urlop
- jednorazowe odprawy przy przejściu na emeryturę
Bilans szans i zagrożeń związanych z wyborem tej ścieżki
W chwili obecnej formacja policyjna boryka się z dużą ilością wakatów, spowodowane jest to min. spadkiem bezrobocia, polepszającymi się warunkami rynku pracy. Kandydaci na policjantów znajdują lepiej płatne oferty w sektorze prywatnym, gdzie warunki pracy są mniej wymagające fizycznie i psychicznie.
Po trwającej od lipca 2018 roku akcji protestacyjnej funkcjonariusze uzyskali ze strony Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji gwarancję podwyżek wynegocjowanych w ramach porozumienia. Mimo to realne wzrosty uposażeń wciąż nie nadążają za tempem inflacji i rosnącymi kosztami utrzymania. Wiele przyczyn decyduje o tym, że kandydaci poszukują zatrudnienia w branżach oferujących lepszy stosunek zarobków do wymagań psychofizycznych.
Rozważania w kwestii chęci podjęcia służby są sprawą indywidualną. Wstępując do Policji nie możemy liczyć na spektakularny aspekt ekonomiczny — najważniejszą motywacją do tego zajęcia powinna być chęć służenia i pomocy społeczeństwu. Kandydat powinien zdawać sobie sprawę z wyrzeczeń, jakie niesie ta praca: ograniczonego życia prywatnego, narażenia na niebezpieczeństwo oraz konieczności przestrzegania rygorystycznych zasad etycznych także poza służbą.
Z drugiej strony, dla osób ceniących stabilność zatrudnienia, jasną ścieżkę awansu i poczucie misji społecznej, praca w policji może okazać się satysfakcjonującym wyborem zawodowym. Gwarantuje ona pewność comiesięcznej pensji oraz pakiet socjalny niedostępny w wielu sektorach gospodarki. Decyzja o wstąpieniu w szeregi formacji wymaga jednak realistycznego spojrzenia na warunki służby — zarówno te dotyczące wynagrodzenia, jak i odpowiedzialności prawnej, obciążenia psychicznego oraz ograniczeń życia rodzinnego.
