Wołga jest marką legendarną. Te rosyjskie samochody produkowane przez zakłady GAZ utożsamiane były z luksusem w radzieckim stylu. Choć w Polsce jest ich już niewiele, to za wschodnią granicą ciągle można je spotkać na drogach. Uważane są za komfortowe, ale również toporne auta. Wołga Siber to ostatni model wyprodukowany przez GAZ, który opuścił linie montażowe w latach 2008-2010.
Rodowód legendarnej marki
Wołga była samochodem produkowanym od początku przez markę GAZ (Gorkowskij Awtomobilnyj Zawod), która działała w latach 1932-1990 w Niżnym Nowogrodzie. W Gorkowskiej Fabryce Samochodów produkowane były pojazdy osobowe, ciężarowe i terenowe. Początkowo linie montażowe opuszczały samochody licencjonowane przez Ford – dopiero 8 grudnia 1932 roku rozpoczęto produkcję pod własnym szyldem GAZ, koncentrując się na pojazdach osobowych i użytkowych.
Na początku istnienia zakłady GAZ nosiły imię Mołotowa, jednak w 1957 roku odebrano im patron w związku z zawirowaniami politycznymi w Związku Radzieckim. W ostatnich latach II wojny światowej fabryka stała się celem nalotów niemieckiego lotnictwa, co na pewien czas zahamowało produkcję i zmusiło kierownictwo do organizacji awaryjnych linii montażowych. Naloty wymusiły ewakuację części parku maszynowego oraz personelu – niektóre stanowiska przeniesiono tymczasowo do Uralu, gdzie kontynuowano montaż najpotrzebniejszych modeli wojskowych i transportowych. Po zakończeniu działań wojennych konieczna była odbudowa infrastruktury produkcyjnej, która trwała kilka lat.
Obecnie GAZ nadal przynosi zyski i pozostaje jednym z nielicznych dochodowych producentów samochodów w Rosji. Z taśm produkcyjnych schodzą samochody terenowe i terenowo-rekreacyjne (Ataman, Kombat, Tigr), ciężarowe (Władaj, Sadko) oraz dostawcze (Sobol, Gazela). Zakład w Niżnym Nowogrodzie dostosował się do współczesnych wymogów rynku, rezygnując z produkcji samochodów osobowych na rzecz segmentu komercyjnego. Strategia koncentracji na niszach użytkowych pozwoliła firmie przetrwać transformację gospodarczą i zachować pozycję na rynku krajowym oraz eksportowym.
Pierwsze Wołgi
W 1952 roku w Gorkowskiej Fabryce Samochodów rozpoczęły się prace nad samochodem osobowym GAZ M-21, czyli pierwszą Wołgą. Litera „M” w nazwie nawiązywała do ówczesnego patrona zakładów – Mołotowa. Już w roku 1956 z taśmy produkcyjnej zjechały pierwsze egzemplarze wyposażone jeszcze w silniki uprzednio produkowanych samochodów M-20 Pobieda. Nowy, mocniejszy silnik powstał w 1957 roku, co znacząco poprawiło osiągi pojazdu i jego pozycję na rynku. Zmiana jednostki napędowej wiązała się z modernizacją układu chłodzenia oraz adaptacją skrzyni biegów do wyższego momentu obrotowego – te modyfikacje wymagały reorganizacji procesu produkcyjnego i przeszkolenia kadry technicznej.
Model M-21 wyróżniał się – jak na ówczesne standardy – zaawansowaną konstrukcją nadwozia i komfortowym zawieszeniem. Wołga szybko zyskała status samochodu престижnego, trafiając przede wszystkim do przedstawicieli aparatu partyjnego, dyrektorów przedsiębiorstw państwowych oraz służb mundurowych. W sumie modeli Wołgi powstało 11, a ostatnim był GAZ Wołga Siber, który zamknął prawie sześćdziesięcioletnią historię marki w segmencie aut osobowych. Każda kolejna generacja Wołgi wprowadzała ulepszenia techniczne i estetyczne – od zmiany kształtu reflektorów po zastosowanie bardziej zaawansowanych systemów hamulcowych.
Ostatni model GAZ Wołga Siber
Ten ostatni, historyczny model Wołgi produkowany był w latach 2008-2010 na licencji Chryslera Sebringa oraz Dodgea Stratusa. Swoją premierę miał 29 sierpnia 2007 roku podczas MosIAS Auto Show w Moskwie. Powodem decyzji o zakupie licencji od firmy zewnętrznej były wysokie koszty samodzielnego skonstruowania i wdrożenia do produkcji nowego modelu samochodu. Firma GAZ borykała się już wtedy z poważnymi problemami finansowymi związanymi ze spadkiem sprzedaży samochodów GAZ-31105 Wołga i GAZ-3102 Wołga, które nie mogły konkurować z tanimi używanymi autami z Europy Zachodniej. Dodatkowo wzrost wymagań środowiskowych oraz norm emisji spalin sprawił, że dalszy rozwój własnych konstrukcji wymagałby inwestycji przekraczających możliwości przedsiębiorstwa.
Jednostki napędowe i dane techniczne
GAZ Wołga Siber wyposażona była w dwie jednostki napędowe:
- silnik 2.0 16V o pojemności 1996 cm³ i mocy 141 KM
- silnik 2.4 16V o pojemności 2429 cm³ i mocy 143 KM
Obie jednostki pochodziły bezpośrednio z modeli amerykańskich, co gwarantowało sprawdzoną niezawodność, ale jednocześnie podnosiło koszty serwisowania – części zamienne musiały być importowane z USA lub produkowane lokalnie na licencji, co nie zawsze było ekonomicznie opłacalne. Dostępność komponentów stanowiła permanentny problem – niektórzy właściciele musieli czekać tygodniami na przywóz oryginalnych podzespołów, co negatywnie wpływało na odbiór auta na rynku wtórnym.
Wyposażenie i komfort
Wygląd Wołgi Siber miał wiele wspólnego z Chryslerem Sebringiem – nadwozie, deska rozdzielcza i układ elementów sterujących zostały przeniesione niemal bez zmian. Wyposażenie można uznać za bogate na ówczesne rosyjskie standardy, gdyż obejmowało:
- klimatyzację automatyczną
- układ ABS
- poduszki powietrzne (kierowcy i pasażera)
- wspomaganie kierownicy
- elektronicznie regulowany fotel kierowcy
- podgrzewane i zdalnie regulowane lusterka
- zestaw audio z sześcioma głośnikami
W wyższych wersjach wyposażenia dostępne były także skórzana tapicerka, czujniki parkowania oraz system nawigacji. Mimo bogatego wyposażenia, jakość montażu pozostawiała wiele do życzenia – klienci narzekali na luzy w kokpicie, trzeszczące plastiki oraz problemy z elektroniką pokładową. Szczególnie dotkliwy był brak precyzji w połączeniach elementów wnętrza – panele wymagały ręcznego dopasowywania, co prowadziło do różnic w jakości montażu pomiędzy egzemplarzami z tej samej serii produkcyjnej.
Porażka rynkowa i koniec produkcji
Niestety popyt na te samochody był niewielki i produkcję zakończono w 2010 roku. Ambitne plany produkcji 160 tysięcy egzemplarzy rocznie nie miały przełożenia na rzeczywistość – w najlepszym roku wyprodukowano zaledwie około 9 tysięcy sztuk. Powodem niepowodzenia był przede wszystkim wysoki koszt zakupu w porównaniu z konkurencyjnymi modelami zagranicznych marek dostępnymi na rosyjskim rynku, a także brak rozpoznawalności marki Wołga wśród młodszych nabywców, którzy woleli europejskie lub azjatyckie konstrukcje. Koszty eksploatacji również odstraszyły potencjalnych klientów – spalanie na poziomie 11–13 litrów w cyklu mieszanym przy stosunkowo niskiej mocy silnika nie mogło konkurować z bardziej oszczędnymi jednostkami napędowymi oferowanymi przez zachodnich producentów.
Wołga Siber przeszła do historii jako ostatni model marki Wołga, jaki kiedykolwiek powstał. Po zakończeniu produkcji GAZ całkowicie wycofał się z segmentu samochodów osobowych, koncentrując wysiłki na bardziej dochodowych pojazdach użytkowych i kontraktach rządowych na pojazdy specjalne. Decyzja ta była podyktowana analizą rynku – segment pojazdów komercyjnych gwarantował stabilne zamówienia od firm transportowych i instytucji państwowych, podczas gdy rynek aut osobowych wymagał ciągłych inwestycji w rozwój modeli, których zwrot był niepewny.
