Temat oszczędności zgromadzonych na koncie osoby zmarłej budzi wiele pytań. Niejednokrotnie zdarza się, że spadkobiercy nie wiedzą o istnieniu rachunku należącego do zmarłego. Inna sytuacja dotyczy kont wspólnych, szczególnie małżeńskich – tu zasady dostępu do środków po śmierci jednego z małżonków wyglądają odmiennie niż przy kontach indywidualnych. Artykuł wyjaśnia, co dzieje się z pieniędzmi na rachunku w momencie śmierci jego właściciela.
- Dostęp do środków na rachunku wspólnym
- Dyspozycja na wypadek zgonu
- Wygaśnięcie pełnomocnictwa po śmierci
- Zamknięcie rachunku przez spadkobierców
dostęp do środków na rachunku wspólnym
Założenie wspólnego rachunku przez małżeństwo lub parę nie zapewnia automatycznie pełnego dostępu do zgromadzonych środków po śmierci jednego ze współwłaścicieli. W trakcie życia oboje korzystają swobodnie z rachunku – dokonują wpłat i wypłat. Po zgonie jednej z osób sytuacja ulega zmianie – druga osoba traci możliwość dysponowania całością kwoty. Instytucje finansowe przeprowadzają podział środków, niekiedy zakładając oddzielny rachunek dla pozostałej osoby. Część pieniędzy zmarłego wchodzi w skład masy spadkowej i podlega przepisom prawa spadkowego. W praktyce oznacza to, że osoba pozostała przy życiu może swobodnie korzystać jedynie z połowy zgromadzonych środków – drugą połowę, uznaje się za majątek zmarłego, podlegający dziedziczeniu zgodnie z testamentem lub ustawowym porządkiem spadkowym. Bank dokonuje rozdzielenia na podstawie aktu zgonu oraz dokumentów spadkowych.
dyspozycja na wypadek zgonu
Posiadacz rachunku osobistego może zastosować mechanizm ochrony najbliższych – dyspozycję środkami na wypadek śmierci. Dotyczy ona rachunków bieżących, lokat terminowych oraz rachunków oszczędnościowych. Właściciel może wskazać małżonka, rodzeństwo, rodziców, dziadków albo potomków jako osoby uprawnione do przekazania zgromadzonych środków. Kwota przekazana w tym trybie nie zalicza się do masy spadkowej, jednakże istnieje ograniczenie – maksymalna wysokość nie może przekroczyć dwudziestokrotności przeciętnego wynagrodzenia. Dyspozycję można w dowolnym momencie odwołać lub zmienić. Zaleta tego rozwiązania polega na szybkości – osoba wskazana w dyspozycji otrzymuje środki bez konieczności przeprowadzania całej procedury spadkowej. Wystarcza przedstawienie aktu zgonu oraz potwierdzenia tożsamości w placówce banku. Instytucja wypłaca kwotę niezwłocznie, co ułatwia pokrycie bieżących wydatków związanych z pogrzebem lub regulowaniem najpilniejszych zobowiązań zmarłego.
wygaśnięcie pełnomocnictwa po śmierci
Wielu posiadaczy rachunków udziela pełnomocnictw wybranym osobom, które następnie korzystają z rachunku na zasadach zbliżonych do właściciela. Pełnomocnik nie może jednak zlikwidować rachunku ani ustanawiać kolejnych pełnomocnictw. Można także ustanowić pełnomocnictwo szczególne do konkretnych czynności. Część osób błędnie zakłada, że osoba z pełnomocnictwem automatycznie odziedziczy środki po śmierci właściciela. Rzeczywistość wygląda inaczej – pełnomocnictwa wygasają w chwili śmierci właściciela rachunku. Od tego momentu pełnomocnik nie ma prawa podejmować żadnych działań na rachunku, gdyż działania takie sytuowałyby się poza ramami prawa. Próba wypłaty środków po śmierci mocodawcy stanowi naruszenie przepisów i może skutkować odpowiedzialnością karną. Bank po uzyskaniu informacji o zgonie zamraża wszystkie operacje na rachunku, a dostęp do środków uzyskują wyłącznie uprawnieni spadkobiercy po przedstawieniu stosownych dokumentów. Nawet jeśli pełnomocnik przez lata zarządzał finansami zmarłego, z chwilą jego śmierci traci jakiekolwiek uprawnienia.
zamknięcie rachunku przez spadkobierców
Spadkobiercy powinni zająć się zamknięciem rachunku osoby zmarłej. W sytuacji braku wiedzy o tym, w której instytucji finansowej rachunek funkcjonował, można skorzystać z Centralnej Informacji o Rachunkach. Usługa ta jest odpłatna – każda instytucja stosuje własny cennik za udostępnianie tego rodzaju danych. Po ustaleniu lokalizacji rachunku należy skontaktować się z daną instytucją finansową w celu zamknięcia rachunku.
dokumenty wymagane przez bank
Konieczne jest poinformowanie o statusie spadkobiercy oraz intencji zamknięcia rachunku. Instytucja wymaga przedstawienia dokumentów potwierdzających prawo do dysponowania spadkiem oraz aktu zgonu właściciela rachunku. Warto dopytać o przebieg procedury likwidacji rachunku po osobie zmarłej oraz czas niezbędny do zakończenia procesu. Po weryfikacji dokumentacji instytucja wypłaca środki i likwiduje rachunek. Wymagane dokumenty obejmują zwykle postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia, a także dowody osobiste wszystkich spadkobierców. W przypadku kilku osób uprawnionych każda z nich musi wyrazić zgodę na sposób podziału środków lub wyznaczyć jednego przedstawiciela upoważnionego do przeprowadzenia formalności.
refundacja kosztów pogrzebu z rachunku zmarłego
Osoba ponosząca koszty związane z pochówkiem zmarłego może wnioskować o refundację z rachunku właściciela. W tym celu należy przedstawić rachunki i faktury dokumentujące wydatki na ceremonię pogrzebową osoby zmarłej. Bank może wypłacić te kwoty przed zakończeniem formalnej procedury spadkowej, jeśli osoba wnioskująca udokumentuje poniesione wydatki. Limit refundacji określają wewnętrzne regulaminy instytucji finansowych, zazwyczaj mieści się w granicach kosztów zwyczajowo przyjętych na organizację pochówku. Należy pamiętać, że refundacja dotyczy wyłącznie wydatków bezpośrednio związanych z pogrzebem – opłat za usługi zakładu pogrzebowego, kremacji lub pochówku, zakupu trumny lub urny, nagrobka oraz związanych z tym formalności administracyjnych. Wydatki na stypę lub inne koszty dodatkowe nie zawsze podlegają zwrotowi.
