Rozdzielność majątkowa powstaje, gdy małżonkowie podpisują intercyzę u notariusza. Można ją wprowadzić przed ślubem lub w trakcie trwania związku. Istnieje kilka wariantów tego ustroju – od klasycznego, przez z wyrównaniem dorobku, aż po przymusowy. Przedstawiamy dokładne koszty i konsekwencje wyboru tej formy zarządzania majątkiem w małżeństwie.
- Na czym polega rozdzielność majątkowa?
- Jak wprowadzić rozdzielność po ślubie?
- Warianty rozdzielności majątkowej
- Ile kosztuje intercyza?
- Kiedy intercyza jest korzystna, a kiedy nie?
Na czym polega rozdzielność majątkowa?
Po ślubie automatycznie powstaje ustawowa wspólność majątkowa. Każda rzecz nabyta przez męża lub żonę po zawarciu związku staje się własnością obojga małżonków – w równych częściach. Rozdzielność majątkowa to całkowite zniesienie tej wspólności. Każdy z małżonków zachowuje własność tylko tego, co sam nabył, również po ślubie.
Wprowadzić ten ustrój można zarówno przed ślubem – wtedy wspólność w ogóle nie powstaje – jak i w trakcie trwania małżeństwa. Rozdzielność może być umowna (gdy małżonkowie sami decydują o podziale majątku) lub orzeczona przez sąd (jeśli jeden z małżonków wnosi o to z powodu poważnych naruszeń dobra rodziny).
Jak wprowadzić rozdzielność po ślubie?
Jeśli para jest zgodna co do wprowadzenia rozdzielności majątkowej, należy udać się do notariusza i podpisać intercyzę. Wcześniej trzeba przygotować niezbędne dokumenty – przede wszystkim skrócony odpis aktu małżeństwa. Notariusz sporządzi umowę, a następnie przedstawi ją do podpisu obojgu małżonkom.
Intercyza wymaga formy aktu notarialnego – nie wystarczy sporządzenie pisemnej umowy między stronami. Dopiero podpis w obecności notariusza uprawomocnia zmianę ustroju majątkowego. Po podpisaniu intercyza trafia do rejestru aktów notarialnych i zaczyna obowiązywać również wobec osób trzecich, np. wierzycieli czy banków.
Warianty rozdzielności majątkowej
Poza klasyczną rozdzielnością wyróżnia się dwa inne warianty. Rozdzielność z wyrównaniem dorobku polega na tym, że każdy zachowuje własność swoich składników majątku, ale przy rozwodzie wyrównuje się dorobek – ustala się, czyj wkład w ekonomiczne funkcjonowanie rodziny był większy, i rekompensuje różnice. To rozwiązanie chroni małżonka, który poświęcił się domowi i dzieciom, przez co osiągnął niższe dochody.
Rozdzielność przymusowa może zostać orzeczona przez sąd, jeśli jeden z małżonków swoim postępowaniem zagraża wspólnemu majątkowi lub dobru rodziny. Sąd orzeka ją na wniosek drugiego małżonka lub wierzyciela. Wtedy rozdzielność jest konsekwencją konfliktu i nieuczciwego zachowania jednej ze stron, a nie wspólnej decyzji pary.
Rozdzielność umowna
Ten typ obejmuje zarówno klasyczną rozdzielność, jak i z wyrównaniem dorobku. Małżonkowie decydują samodzielnie, jaką wersję wprowadzą – w zależności od tego, który wariant lepiej odpowiada ich sytuacji zawodowej i rodzinnej. Podobnie jak przy sporządzaniu testamentu, decyzja o formie intercyzy powinna być przemyślana i dostosowana do indywidualnych potrzeb pary.
Rozdzielność sądowa
Gdy jeden z małżonków celowo zadłuża rodzinę lub nadużywa majątku wspólnego, drugi może wystąpić do sądu. Sąd wydaje wtedy orzeczenie o ustanowieniu rozdzielności – nie jest potrzebna zgoda małżonka, który tę wspólność naruszył. W sytuacji gdy partner wpada w pętlę zadłużenia i rozważa upadłość konsumencką, rozdzielność sądowa może uchronić drugiego małżonka przed odpowiedzialnością za zobowiązania.
Ile kosztuje intercyza?
Maksymalna taksa notarialna za sporządzenie małżeńskiej umowy majątkowej wynosi 400 złotych. Ta stawka jest określona w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości. Do kwoty podstawowej dolicza się 23% podatku VAT oraz opłatę za wypisy aktu notarialnego – zazwyczaj 7,40 zł brutto za jedną stronę.
Łączny koszt sporządzenia intercyzy zwykle nie przekracza 490 złotych. Jeśli umowa jest krótka, całość zmieści się na jednej lub dwóch stronach wypisu. W sytuacji, gdy umowa przewiduje szczegółowe zapisy dotyczące majątku, liczba stron może wzrosnąć, co nieznacznie podniesie cenę.
Kiedy intercyza jest korzystna, a kiedy nie?
Intercyza zabezpiecza przed długami małżonka, który prowadzi ryzykowną działalność gospodarczą. Jeśli prowadzi firmę i wpadnie w spiralę zadłużenia, wierzyciele nie mogą sięgnąć do majątku drugiego z małżonków. Dzięki rozdzielności drugi partner zachowuje nienaruszoną zdolność kredytową i nie ponosi odpowiedzialności za zobowiązania małżonka-przedsiębiorcy.
Słabą stroną rozdzielności jest natomiast niższa zdolność kredytowa przy staraniach o kredyt hipoteczny. Banki oceniają wtedy tylko dochód jednego małżonka, nie sumują dochodów obojga – to może przesądzić o odrzuceniu wniosku o kredyt na mieszkanie, gdy dochód wnioskującego jest niewystarczający. Warto rozważyć alternatywne sposoby zakupu mieszkania, jeśli formalna zdolność stanowi barierę.
Korzyści z rozdzielności
- Ochrona majątku przed długami małżonka
- Zachowanie niezależności finansowej
- Ułatwienie rozliczeń podatkowych w przypadku prowadzenia działalności
Wady rozdzielności
- Trudniej uzyskać kredyt hipoteczny bez wspólnej zdolności kredytowej
- Każda nieruchomość nabyta po ślubie wymaga osobnej umowy własności
- W razie rozwodu brak wyrównania dorobku (chyba że wybrano ten wariant)
