O Fannie Mae i Freddie Mac głośno było w 2008 roku, kiedy instytucje te wymagały ratunku finansowego od rządu USA — w przeciwnym razie zbankrutowałyby. Ich zadaniem było zabezpieczanie kredytów hipotecznych dla wybranych grup społecznych, co niemal doprowadziło je do upadku. Czym zajmują się te największe amerykańskie podmioty, dzięki którym miliony obywateli USA mogły i mogą nadal pozwolić sobie na zakup nieruchomości?
Działalność i historia Fannie Mae
Fannie Mae (Federal National Mortgage Association) to prywatna instytucja sponsorowana przez rząd USA, zajmująca się pożyczaniem kapitału i udzielaniem gwarancji kredytowych. Powstała w 1938 roku jako element planu Roosevelta. Początkowo funkcjonowała jako agencja rządowa, później przekształcono ją w korporację prywatną. W 2008 roku, podczas kryzysu kredytów hipotecznych, została przejęta przez rząd.
Celem Fannie Mae jest zapewnienie obywatelom USA dostępu do taniego kredytu, umożliwiającego zakup nieruchomości. Program skierowano przede wszystkim do mniej zamożnych Amerykanów, głównie społeczności afroamerykańskiej. Ma on przeciwdziałać dyskryminacji rasowej i zapewniać prawo do posiadania własnego lokum. Wiąże się to z udzielaniem kredytów osobom o ograniczonej zdolności kredytowej. Między innymi z tego powodu instytucja borykała się z ogromnymi długami.
Freddie Mac jako konkurencja rynkowa
Freddie Mac miała być instytucją konkurencyjną wobec Fannie Mae — celem tego było zwiększenie dostępności kredytu hipotecznego na zakup mieszkania czy domu. Była to prywatna korporacja, początkowo zarządzana przez Federal Home Loan Bank Board. W 2008 roku firma również została przejęta przez rząd USA.
Freddie Mac realizowała podobny model działania co Fannie Mae, oferując dodatkowe źródło finansowania kredytów hipotecznych na rynku wtórnym. Dzięki temu banki mogły odsprzedawać udzielone pożyczki, otrzymywać płynność i kontynuować akcję kredytową. System ten umożliwiał rozszerzenie grona kredytobiorców, jednocześnie zwiększając ryzyko niewypłacalności w całym sektorze.
Przyczyny i przebieg kryzysu finansowego od 2007 roku
Powodem tego ogólnoświatowego kryzysu gospodarczego na rynkach finansowych i bankowych była zapaść w branży pożyczek hipotecznych wysokiego ryzyka w USA. Znaczny wpływ na to miały wspomniane wyżej instytucje, czyli Fannie Mae i Freddie Mac, które zadłużyły się na miliardy dolarów. Ich bankructwo doprowadziłoby do jeszcze większego kryzysu na całym świecie, dlatego zostały przejęte przez rząd USA.
Podniesienie stóp procentowych w 2006 roku
Wszystko zaczęło się od podniesienia stóp procentowych w 2006 roku. Przez to zwiększyły się raty kredytów, a ludzie przestali spłacać zaciągnięte zobowiązania. Banki musiały zajmować hipoteki i sprzedawać nieruchomości w niższych cenach, co powodowało spadek wartości zabezpieczeń kredytowych w całym systemie.
Upadek Lehman Brothers i AIG
Po przejęciu przez rząd Fannie Mae i Freddie Mac o wsparcie starał się także ogromny bank inwestycyjny Lehman Brothers. Nie uzyskał on dotacji, więc konieczne było ogłoszenie upadłości. Nieco później rząd znów musiał pomóc kolejnemu wielkiemu przedsiębiorstwu ubezpieczeniowemu AIG. Czołowe firmy finansowe zaczęły upadać jedna za drugą. Bankructwo ogłosił także największy bank oszczędnościowy USA oraz bank hipoteczny.
Program ratunkowy i zmiany polityczne
Wszystko to tylko pogłębiało kryzys finansowy i wymusiło wprowadzenie programu ratunkowego, który nie od razu został przyjęty jednomyślnie. Na dodatek w tym samym czasie odbywały się wybory prezydenckie, które wygrał Barack Obama z hasłem adekwatnym do wydarzeń „Czas na zmiany”.
Kryzys spowodował gwałtowny wzrost bezrobocia, spadek wartości nieruchomości i utratę oszczędności przez miliony gospodarstw domowych. Skutki dotknęły nie tylko USA, ale rozlały się na cały świat, wpływając na europejski sektor bankowy i gospodarkę globalną. Reakcją rządów były programy stymulacyjne, obniżenie stóp procentowych oraz zaostrzenie regulacji sektora finansowego.
