Świadczenia socjalne dla Polaków mieszkających w Holandii — warunki i dokumenty
Polacy pracujący lub zamieszkujący w Holandii mają prawo do ubiegania się o świadczenia socjalne na równi z obywatelami holenderskimi. Wymogiem podstawowym jest posiadanie numeru BSN (Burgerservicenummer) — odpowiednika polskiego numeru PESEL, wykorzystywanego do celów podatkowych, identyfikacji w systemie ubezpieczeń oraz przy składaniu wniosków o wsparcie finansowe. Bez tego numeru nie otrzymasz żadnych świadczeń.
Drugim kryterium jest faktyczne zamieszkanie w Holandii — urząd weryfikuje miejsce pobytu na podstawie adresu rejestracji w gminie (gemeente). Szczegółowe informacje o procedurach, formularzach oraz odpowiedziach na pytania dotyczące konkretnych sytuacji życiowych dostępne są na portalu www.glospolski.nl. Poniżej omawiamy trzy najczęściej wybierane przez Polaków formy wsparcia finansowego.
Zasiłek dla osób bez zatrudnienia — werkloosheidswet
Świadczenie dla bezrobotnych (werkloosheidswet, w skrócie WW) to najczęściej wykorzystywane przez Polaków wsparcie finansowe w Holandii. Nie przyznaje się go automatycznie — trzeba spełnić kilka warunków. Pierwszym z nich jest przepracowanie minimum 26 tygodni w ciągu ostatnich 36 tygodni przed utratą zatrudnienia. Drugi warunek dotyczy sposobu zakończenia współpracy: zasiłek przysługuje wyłącznie osobom zwolnionym przez pracodawcę. Jeśli sam złożyłeś wypowiedzenie, świadczenie ci nie przysługuje (wyjątkiem są sytuacje, gdy rezygnacja była wymuszona przez pracodawcę lub wynikała z mobbing).
Wysokość zasiłku zależy od okresu zatrudnienia. Minimalny czas wypłaty to 3 miesiące, maksymalny — 38 miesięcy. Przez pierwsze dwa miesiące otrzymujesz 75% średniego wynagrodzenia z ostatniego roku pracy, następnie stawka spada do 70%. Kwota miesięczna nie może przekroczyć pułapu 2 750 euro brutto. Wniosek należy złożyć w holenderskim Urzędzie Pracy (UWV Werkbedrijf) najszybciej jak to możliwe — najpóźniej w ciągu dwóch dni roboczych od momentu zwolnienia. Przekroczenie tego terminu może skutkować sankcją w postaci obniżenia wypłaty w pierwszym miesiącu.
Istnieje również możliwość tzw. zasiłku z transferem. Oznacza to, że po uzyskaniu zgody holenderskiego urzędu pracy możesz wrócić do Polski i kontynuować poszukiwania zatrudnienia tutaj, nadal otrzymując świadczenie według holenderskich stawek. Transfer jest ważny przez trzy miesiące (w wyjątkowych sytuacjach można go przedłużyć do sześciu miesięcy). Po powrocie do kraju musisz w ciągu tygodnia zarejestrować się w polskim Powiatowym Urzędzie Pracy oraz regularnie meldować się zarówno w polskim, jak i holenderskim urzędzie.
Świadczenie na dzieci — kinderbijslag
Zasiłek rodzinny (kinderbijslag) przysługuje na każde dziecko, które nie ukończyło 18 lat i pozostaje na utrzymaniu rodzica. Aby otrzymać to świadczenie, musisz spełnić trzy kryteria jednocześnie: pracować lub mieszkać w Holandii, odprowadzać składki na ubezpieczenie społeczne (nawet jeśli jesteś zatrudniony w innym kraju UE, ale mieszkasz w Holandii) oraz faktycznie utrzymywać dziecko (nie wystarczy samo pochodzenie — dziecko musi mieszkać z tobą lub otrzymywać od ciebie regularną pomoc finansową).
Wniosek składa się w instytucji SVB (Sociale Verzekeringsbank). Świadczenie wypłacane jest kwartalnie, bezpośrednio na konto bankowe. Kwota zależy wyłącznie od wieku dziecka, a nie od liczby dzieci w rodzinie. Na dziecko do ukończenia 6. roku życia przysługuje 191,65 euro na kwartał. Jeśli twoje dziecko ma od 6 do 12 lat, otrzymujesz 232,71 euro. W przypadku dzieci powyżej 12. roku życia świadczenie wynosi 273,78 euro kwartalnie.
Warto wiedzieć, że jeśli oboje rodzice pracują lub mieszkają w różnych krajach UE, stosuje się zasadę koordynacji świadczeń — zasiłek wypłaca kraj, w którym pracuje rodzic o wyższych dochodach. Drugi kraj może wyrównać różnicę, jeśli jego świadczenie jest wyższe.
Ostatnia siatka bezpieczeństwa — bijstand (wet werk en bijstand)
Jeśli nie masz prawa do zasiłku dla bezrobotnych (np. nie przepracowałeś wymaganego okresu lub sam odszedłeś z pracy), a jednocześnie znalazłeś się w trudnej sytuacji materialnej, możesz ubiegać się o zasiłek socjalny zwany bijstand (pełna nazwa ustawy: Wet werk en bijstand). Jest to świadczenie ostatniej szansy — przyznawane wyłącznie osobom, które wyczerpały wszelkie inne możliwości wsparcia finansowego.
Wysokość zasiłku zależy od gminy, w której mieszkasz — każda rada gminy (gemeenteraad) ustala własne stawki w oparciu o tzw. normę socjalną (sociale norm). Zazwyczaj wynosi ona około 70% minimalnego wynagrodzenia krajowego. Na rozpatrzenie wniosku urząd ma maksymalnie 8 tygodni. W tym czasie możesz wystąpić o zaliczkę, która stanowi 90% przewidywanej kwoty świadczenia i jest wypłacana po wstępnej weryfikacji dokumentów.
Zasiłek socjalny nie zawsze wypłacany jest w formie gotówki. Gmina może zdecydować, że część lub całość świadczenia zostanie przeznaczona bezpośrednio na pokrycie czynszu, rachunków za media lub innych zobowiązań. Taka forma wypłaty stosowana jest szczególnie w przypadku osób mających problemy z zarządzaniem budżetem domowym. Rodzic samotnie wychowujący dziecko otrzymuje podwyższony zasiłek socjalny — jego wysokość wynosi 90% normy socjalnej dla pary (zamiast standardowych 50% dla osoby samotnej bez dzieci).
Ważna informacja: otrzymywanie bijstand wiąże się z obowiązkiem aktywnego poszukiwania pracy oraz uczestniczenia w programach aktywizacyjnych oferowanych przez gminę. Odmowa bez uzasadnionej przyczyny skutkuje obniżeniem lub zawieszeniem świadczenia.
