Od początku 2018 roku upadło już ponad 550 firm, przy czym wiele z nich działało w branży transportowej. Z czego wynika tak masowe ogłaszanie upadłości? I dlaczego ważne jest zachowanie płynności finansowej?
- Ogłoszenie o niewypłacalności polskich firm
- Niedobór pracowników w transporcie – problem strukturalny
- Utrzymanie płynności finansowej jako warunek przetrwania
Niewypłacalność firm w pierwszej połowie 2018
Z raportu przedstawionego przez Euler Hermes wynika, że do końca lipca 2018 roku informację o niewypłacalności ogłosiło 580 polskich przedsiębiorców – więcej niż w analogicznym okresie roku poprzedniego. Wzrost liczby upadłości koncentruje się głównie w dwóch sektorach: transporcie i produkcji.
Główną przyczyną tego zjawiska jest nieustanna walka cenowa wymuszana przez konkurencję, która sprawia, że marże w wielu firmach kurczą się do minimum. Jednocześnie przedsiębiorcy mierzą się z rosnącymi kosztami operacyjnymi – paliwa, ubezpieczeń pojazdów, utrzymania floty oraz wynagrodzeń. W branży transportowej szczególnie dotkliwy okazuje się problem niedoboru wykwalifikowanych pracowników. Kierowcy, świadomi swojej wartości na europejskim rynku pracy, negocjują coraz wyższe stawki lub przenoszą się do firm zagranicznych oferujących lepsze warunki płacowe. Sytuację pogarsza fakt, że polscy przewoźnicy często nie dysponują rezerwami kapitałowymi, które pozwoliłyby im przetrwać okres przejściowy bez poważnych zaburzeń w operacyjnym funkcjonowaniu.
Niedobór pracowników w transporcie – problem strukturalny
W przypadku branży transportowej dochodzi jeszcze jeden czynnik destabilizujący: zapotrzebowanie na usługi przewozowe przewyższa dostępność wykwalifikowanych kierowców. Wielu z nich decyduje się na pracę w firmach z krajów Europy Zachodniej, gdzie oferowane są znacznie wyższe wynagrodzenia oraz lepsze standardy zatrudnienia.
Polscy przedsiębiorcy stoją przed trudnym wyborem: ograniczyć wolumen realizowanych zleceń – co często skutkuje utratą dotychczasowych kontrahentów – czy też podnieść wynagrodzenia do poziomu konkurencyjnego wobec ofert zagranicznych, ryzykując pogorszenie własnej sytuacji finansowej. Problem ten narasta od 2017 roku i jest przedmiotem szerokich dyskusji środowiskowych. Dodatkowo, wiele firm nie inwestuje w szkolenia wewnętrzne ani w programy stabilizujące kadrę, co pogłębia rotację pracowników w momentach szczytowego zapotrzebowania na przewozy.
Propozycje systemowego rozwiązania kryzysu kadrowego
Przewoźnicy postulują wprowadzenie zmian w programach szkół branżowych: chcą, aby uczniowie kierunków mechanicznych i logistycznych mogli w ramach edukacji zawodowej uzyskiwać prawo jazdy kategorii C, które uprawnia do prowadzenia pojazdów ciężarowych. Rozwiązanie takie miałoby zwiększyć dostępność młodych pracowników już z odpowiednimi kompetencjami, jednocześnie obniżając bariery wejścia do zawodu.
Postulowane jest także stworzenie funduszy sektorowych, które sfinansowałyby koszty zdobywania uprawnień przez osoby dopiero rozpoczynające karierę zawodową w transporcie. Takie wsparcie publiczne mogłoby przyspieszyć proces uzupełniania braków kadrowych i zmniejszyć presję płacową na firmy, które dziś konkurują o każdego dostępnego kierowcę.
Utrzymanie płynności finansowej jako warunek przetrwania
Kryzys na polskim rynku transportowym i produkcyjnym w dużej mierze wynika również z trudności w utrzymaniu bieżącej płynności finansowej, co w konsekwencji prowadzi do niewypłacalności. Brak środków obrotowych uniemożliwia terminowe regulowanie zobowiązań wobec pracowników – opóźnienia w wypłatach wynagrodzeń nie tylko demoralizują zespół, ale też prowadzą do rotacji kadry w najgorszym możliwym momencie.
Przedsiębiorstwa borykające się z problemami płynnościowymi tracą także wiarygodność w oczach dostawców oraz partnerów handlowych. Wydłużające się terminy płatności podważają zaufanie kontrahentów, co może skutkować wprowadzeniem mniej korzystnych warunków współpracy lub całkowitym zerwaniem relacji biznesowych. Co więcej, firma o niepewnej kondycji finansowej nie ma szans na uzyskanie kredytu bankowego, który mógłby być źródłem kapitału na rozwój lub inwestycje modernizacyjne. W takiej sytuacji przedsiębiorca często traci również możliwość budowania wiarygodności płatniczej, co zamyka drogę do współpracy z nowymi, większymi kontrahentami.
Narzędzia przeciwdziałania zatorom płatniczym
Do najpowszechniejszych instrumentów zapobiegania problemom z płynnością należą: kredyt w rachunku bieżącym (pozwalający na krótkoterminowe pokrycie niedoborów), faktoring (umożliwiający szybki dostęp do gotówki z tytułu wystawionych, lecz jeszcze nieopłaconych faktur), bieżące monitorowanie terminów płatności należności od kontrahentów oraz leasing zwrotny (uwolnienie kapitału zamrożonego w aktywach trwałych).
Już na etapie rozpoczynania działalności warto także zadbać o kompleksowe ubezpieczenie firmy – polisy obejmujące odpowiedzialność cywilną, majątek czy utratę zysku mogą okazać się decydujące w sytuacjach kryzysowych i stanowić bufor finansowy chroniący przed upadłością. Nieocenioną pomocą jest również regularny audyt wewnętrzny przepływów pieniężnych, który pozwala wykryć potencjalne zagrożenia jeszcze zanim staną się one przyczyną niewypłacalności.
