Jeszcze przed przyszłorocznymi, jesiennymi wyborami parlamentarnymi rząd chce wprowadzić nowy projekt – 500+ dla emerytów, w ramach którego seniorom będą wypłacane dodatkowe środki. Co zakłada ten program i kto będzie mógł z niego skorzystać, jeśli dojdzie do jego przegłosowania?
Dodatkowe świadczenia emerytalne
Już kilka miesięcy temu pojawiły się propozycje PiS dotyczące rozszerzenia pomocy finansowej dla emerytów. Mówiono o trzech możliwych wariantach ich realizacji.
Pierwszy zakładał wypłatę trzynastej emerytury, co w nieco zmienionej formie nawiązywało do wcześniejszego pomysłu PO. Drugi wariant polegał na zwolnieniu emerytów z podatku dochodowego PIT – taki mechanizm przyniósłby największe korzyści seniorom otrzymującym najniższe świadczenia. PSL już wcześniej przekonywało do tego rozwiązania, jednak Sejm projekt odrzucił.
Najgłośniej dyskutowano o trzecim wariancie – specjalnych dodatkach w wysokości od 100 do 500 zł netto. Nie określono jednak kryteriów przyznawania tych środków ani grup docelowych uprawnionych do ich otrzymania.
Już wtedy ekonomiści ostrzegali, że każda z tych koncepcji wywołałaby negatywne skutki dla gospodarki i rynku pracy, ponieważ zachęcałaby osoby w wieku emerytalnym do wcześniejszego wycofywania się z aktywności zawodowej. Pojawiały się głosy, że proponowane rozwiązania to wyłącznie manewry przedwyborcze mające na celu pozyskanie elektoratu. Jak wygląda sytuacja obecnie?
Projekt 500+ dla seniorów
Program 500+ dla emerytów znajduje się w początkowej fazie opracowania. Prezes PiS, Jarosław Kaczyński, zapewnia, że środki na dodatkową pomoc w budżecie państwa na pewno się znajdą. Rosnące zainteresowanie jakością życia seniorów wynika między innymi z demografii – liczba emerytów przekroczyła już 9 milionów osób.
Na razie brak konkretnych założeń programowych, a rząd nie ujawnia, na jakim etapie znajdują się prace koncepcyjne ani kogo dokładnie miałyby objąć planowane świadczenia. Choć nazwa 500+ dla emerytów sugeruje comiesięczną wypłatę wzorowaną na programie dla rodzin z dziećmi, nie wiadomo, czy mechanizm finansowania będzie identyczny. Częściej mówi się o jednorazowych świadczeniach niż o stałych, cyklicznych dopłatach.
Pojawia się szereg pytań bez odpowiedzi: kogo obejmie program – tylko seniorów z najniższymi dochodami czy wszystkich emerytów? Czy dopłaty faktycznie wyniosą 500 zł, czy wysokość świadczenia zostanie uzależniona od dodatkowych kryteriów, takich jak wysokość dotychczasowej emerytury lub sytuacja majątkowa? Warto przypomnieć, że zasiłek rodzinny podlega już obecnie określonym kryteriom dochodowym, co może stanowić wzór dla konstrukcji programu skierowanego do seniorów.
Obietnice wyborcze
Ekonomiści alarmują, że ze względu na obecne zadłużenie państwa, program 500+ dla emerytów w formie analogicznej do wsparcia dla rodzin z dziećmi byłby trudny do zrealizowania. Wyliczają również szacunkowe koszty takiej pomocy w różnych wariantach, jednak wniosek jest jednoznaczny – obecny deficyt w budżecie państwa jest zbyt wysoki, aby w sposób stabilny sfinansować zapowiadane świadczenia bez istotnego obciążenia finansów publicznych. Sytuacja budżetowa skłania do pytania, jak seniorzy mogą sami zabezpieczyć swoją przyszłość finansową, nie polegając wyłącznie na obietnicy państwowych transferów.
Czy program 500+ dla emerytów faktycznie zostanie uruchomiony, czas pokaże. Obecnie trwają prace koncepcyjne, a pierwsze szczegółowe propozycje wsparcia dla seniorów powinny zostać ogłoszone pod koniec 2018 roku lub na początku 2019 roku. Do tego czasu brak jest oficjalnych dokumentów określających zarówno wysokość świadczeń, jak i mechanizm ich przyznawania. Planowane zmiany mogą wpisywać się w szerszy kontekst obietnic wyborczych – warto przypomnieć, że projekt budżetu na 2019 rok zawierał już wcześniej zapowiedzi zwiększenia wydatków socjalnych, choć bez precyzyjnego określenia ich struktury.
