Gdy myślimy o emeryturze, zazwyczaj nie napawa nas ona zbytnim optymizmem, głównie ze względu na wysokość przyszłych świadczeń. Z roku na rok sytuacja funduszu emerytalnego wydaje się pogarszać i wiele osób przewiduje, że w przyszłości wypłacalność może stanowić problem. Jest to obawa, z którą zmaga się każdy z nas. Z tego też powodu warto zastanowić się nad tym, jak odkładać środki finansowe z myślą o przyszłości, a możliwości mamy tak naprawdę kilka. Najbardziej znane z nich to IKE (Indywidualne Konto Emerytalne) oraz IKZE (Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego), które są specjalnymi rachunkami przeznaczonymi do gromadzenia kapitału emerytalnego z ulgami podatkowymi.
Oprócz tych dwóch rozwiązań, które jednak są ograniczone limitami wpłat (w 2024 roku limit IKE to trzykrotność prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, a IKZE to 1,2-krotność tego wynagrodzenia), do dyspozycji mamy jeszcze standardowe konta oszczędnościowe, a także lokaty bankowe. Można także zdecydować się na fundusze inwestycyjne lub obligacje skarbowe, przy czym niezbędne jest, by robić to z głową i wiedzą, dostosowując strategię do horyzontu czasowego oraz akceptowalnego poziomu ryzyka.
- Ile zaoszczędzić na emeryturę?
- Gdzie odkładać pieniądze na emeryturę?
- Dlaczego warto oszczędzać na emeryturę?
Określenie docelowej kwoty oszczędności
Gdy wiemy już mniej więcej jakie dostępne możliwości przed nami stoją, warto się zastanowić nad inną kwestią. Chodzi przede wszystkim o to, ile powinniśmy na taką przyszłą emeryturę odkładać. W tym wypadku może bardzo pomóc kalkulator emerytalny oraz kalkulator regularnego oszczędzania, który pokaże nam jakie będziemy mieli zyski po określonej liczbie lat przy uwzględnieniu konkretnych kwot. Licząc na to, że w przyszłości otrzymamy jakieś świadczenie od państwa, dobrze jest traktować takie oszczędności jako dodatkową dopłatę do emerytury.
Jeżeli nasze przyszłe świadczenie przykładowo będzie wynosić 1500 złotych, przy założeniu, że regularnie oszczędzaliśmy przez 25 lat po 500 złotych i planujemy żyć kolejne 25 lat na emeryturze, dodatkowy miesięczny dodatek wyniesie około 350 złotych, czyli łącznie 1850 zł. Rzecz jasna trzeba też uwzględnić oprocentowanie danego konta oraz inflację, która pomniejsza realną wartość zgromadzonych środków. Dlatego im wyższa stopa zwrotu z inwestycji, tym większy realny kapitał będziemy dysponować po latach systematycznego odkładania.
Warto też pamiętać o tym, że im później rozpoczniemy oszczędzanie, tym więcej trzeba będzie miesięcznie odkładać. Osoba, która zacznie odkładać w wieku 25 lat po 300 złotych miesięcznie, będzie miała większy końcowy kapitał niż osoba odkładająca taką samą sumę, ale rozpoczynająca w wieku 35 lat. To różnica wynikająca z mechanizmu procentu składanego — dodatkowa dekada oszczędzania pozwala na wielokrotne naliczanie odsetek od już wypracowanych odsetek, co znacząco powiększa ostateczną sumę.
Przykładowa symulacja oszczędzania w różnym wieku
| Wiek rozpoczęcia oszczędzania | Miesięczna wpłata | Okres oszczędzania | Kapitał końcowy (przy 5% rocznie) |
|---|---|---|---|
| 25 lat | 300 zł | 40 lat | ~457 000 zł |
| 35 lat | 300 zł | 30 lat | ~249 000 zł |
| 45 lat | 300 zł | 20 lat | ~123 000 zł |
Dobór instrumentów finansowych do gromadzenia kapitału
Jak już wiemy, możliwości gromadzenia środków na emeryturę jest kilka i możemy do nich zaliczyć zarówno różnorodne sposoby oszczędzania, lokaty czy takie usługi specjalne jak IKE i IKZE. Są to przede wszystkim oferty bankowe, przy czym warunki poszczególnych propozycji będą uzależnione od indywidualnych zasad danej instytucji. Trudno określić, który ze sposobów będzie optymalny, szczególnie że jest to działanie długoterminowe z myślą o wieloletnim regularnym oszczędzaniu. Zyski mogą być więc mniejsze lub większe w zależności nie tylko od formy, ale i zmieniających się warunków rynkowych.
Konta oszczędnościowe i lokaty bankowe
To najprostsze formy odkładania środków — bezpieczne, łatwo dostępne, ale zwykle o niskim oprocentowaniu. Konta oszczędnościowe dają elastyczność (można wypłacić pieniądze w dowolnym momencie), podczas gdy lokaty oferują nieco wyższe odsetki w zamian za zamrożenie kapitału na określony czas. Przy planowaniu emerytury warto porównać oferty różnych banków i zwrócić uwagę na częstotliwość kapitalizacji odsetek.
IKE i IKZE — preferencje podatkowe
Oba produkty oferują ulgi podatkowe, które realnie zwiększają wartość wpłacanych środków. W przypadku IKZE możemy odliczyć wpłaty od podstawy opodatkowania (co obniża podatek dochodowy w bieżącym roku), natomiast z IKE nie płacimy podatku od zysków kapitałowych w momencie wypłaty. Limity wpłat są corocznie aktualizowane, dlatego warto śledzić komunikaty ZUS i GUS.
Fundusze inwestycyjne i obligacje
Dla osób, które rozpoczynają oszczędzanie w młodym wieku (20–35 lat), fundusze inwestycyjne — zwłaszcza akcyjne — mogą przynieść wyższą stopę zwrotu niż tradycyjne lokaty. Długi horyzont czasowy pozwala wygładzić ryzyko krótkoterminowych wahań rynkowych. Z kolei obligacje skarbowe (np. obligacje 10-letnie lub antyinflacyjne) stanowią kompromis między bezpieczeństwem a rentownością, szczególnie dla osób bliżej emerytury.
Przyczyny samodzielnego planowania finansowego
Odpowiedź na to pytanie jest stosunkowo prosta — sytuacja emerytalna w Polsce niestety pogarsza się. Możliwe, że w przyszłości zmieni się to na lepsze, jeżeli zostaną wprowadzone odpowiednie zmiany w systemie, jednak póki co perspektywy nie wyglądają najlepiej. Nie można zdawać się wyłącznie na państwo, a patrząc na wysokość obecnych emerytur (mediana emerytury w 2024 roku to około 2900 zł brutto), wiadome jest, że bez samodzielnego odkładania na emeryturę trudno liczyć na komfortowe życie. Jeżeli sami nie zadbamy o to dzisiaj, to w przyszłości może czekać nas trudna sytuacja finansowa i konieczność istotnego ograniczenia wydatków.
Dodatkowo warto pamiętać, że racjonalne zarządzanie budżetem domowym już teraz pozwala na wyodrębnienie kwoty przeznaczonej na przyszłość, nawet przy przeciętnych zarobkach. Automatyzacja wpłat (np. stałe zlecenie na rachunek emerytalny w dniu wypłaty wynagrodzenia) sprawia, że oszczędzanie staje się nawykiem, a nie jednorazowym wysiłkiem. Im wcześniej rozpoczniemy systematyczne odkładanie, tym mniejszy miesięczny ciężar i większy końcowy efekt — dzięki działaniu mechanizmu procentu składanego.
