Jest sposób na to, by wyjść z długów w sytuacji, gdy nie ma się jak spłacić kredytów. Jest nim upadłość konsumencka. Na czym dokładnie polega? Co musisz o niej wiedzieć? O tym przeczytasz poniżej.
- Na czym polega upadłość konsumencka?
- Kto może ogłosić upadłość konsumencką?
- Jak ogłosić upadłość konsumencką?
Na czym polega upadłość konsumencka?
Upadłość konsumencka to rozwiązanie prawne wprowadzone do polskiego systemu prawnego przepisami ustawy z 31 marca 2009 roku. Umożliwia ona prowadzenie postępowania upadłościowego wobec osób fizycznych, które nie prowadzą działalności gospodarczej.
W początkowej wersji ustawy warunkiem ogłoszenia upadłości była niezawiniona niewypłacalność dłużnika. Oznaczało to, że osoby odpowiedzialne za własne zadłużenie nie mogły skorzystać z tej procedury. Nowelizacja z 31 grudnia 2014 roku złagodziła te wymogi, rozszerzając krąg uprawnionych do ogłoszenia upadłości konsumenckiej. Dzięki temu nawet ci, którzy wcześniej zaciągnęli zobowiązania przy braku pełnej świadomości konsekwencji finansowych, mogą dziś starać się o oddłużenie.
Kto może ogłosić upadłość konsumencką?
O ogłoszenie upadłości może wystąpić wyłącznie osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej. Nie może być wspólnikiem żadnej spółki. Warunkiem formalnym jest stałe miejsce zamieszkania i pobytu w Polsce. Oznacza to, że prawa nie mają ani osoby przebywające w kraju tylko czasowo, ani te, które pod polskim adresem mają wyłącznie siedzibę zgłoszeniową bez faktycznego zamieszkania.
Podstawową przesłanką do złożenia wniosku jest stan niewypłacalności, przy jednoczesnym wykazaniu braku winy za pogłębianie się tego stanu. Chodzi tu o sytuację, w której osoba zaciągała zobowiązania w dobrej wierze, a jej problemy finansowe były skutkiem okoliczności od niej niezależnych — takich jak choroba, utrata zatrudnienia lub nagłe obciążenia rodzinne.
Wniosku nie może złożyć dłużnik, który nie postępował rzetelnie podczas wcześniejszego postępowania upadłościowego. Wykluczenie dotyczy również osób, które w ciągu ostatnich 10 lat dokonywały czynności na szkodę wierzycieli, byłych przedsiębiorców, którzy nie zgłosili na czas wniosku o upadłość firmy, oraz tych, którym wcześniej umorzono długi w ramach podobnej procedury.
Możliwość ogłoszenia upadłości konsumenckiej przysługuje raz na 10 lat i dotyczy wyłącznie sytuacji wywołanych przez zdarzenia nadzwyczajne i niezależne od woli dłużnika, takie jak: poważna choroba, wypadek losowy czy utrata pracy. W praktyce sąd ocenia każdą sprawę indywidualnie, analizując przebieg kariery zawodowej wnioskodawcy, chronologię zadłużania się oraz realne przyczyny, które uniemożliwiły obsługę zaciągniętych zobowiązań.
Jak ogłosić upadłość konsumencką?
Złożenie wniosku
Aby wszcząć postępowanie upadłościowe, należy złożyć wniosek w sądzie rejonowym właściwym dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Dokument ten musi być kompletny i zawierać wszystkie wymagane przez prawo elementy — w przeciwnym razie sąd wezwie do uzupełnienia braków lub odrzuci wniosek w całości.
W treści wniosku muszą znaleźć się następujące informacje:
- dane osobowe: imię, nazwisko, adres zamieszkania oraz numer PESEL,
- kompletny wykaz majątku z jego oszacowaniem rynkowym — należy uwzględnić nieruchomości, pojazdy, wartościowe przedmioty, oszczędności oraz prawa majątkowe,
- opis miejsc przechowywania składników majątkowych — dotyczy między innymi depozytów, sejfów lub przechowywania przedmiotów u osób trzecich,
- uzasadnienie wniosku z opisem okoliczności prowadzących do niewypłacalności — w tej części należy wykazać, że utrata zdolności do spłaty długów nie była wynikiem celowych zaniedbań,
- spis wierzytelności oraz dane wierzycieli (nazwisko lub nazwa firmy, adres, wysokość zobowiązań, terminy płatności),
- zestawienie zabezpieczeń ustanowionych na majątku — hipoteki, zastawy, poręczenia,
- oświadczenia dłużnika co do jego postawy wobec postępowania — deklaracja gotowości współpracy z syndykiem i wierzycielami.
Opłata sądowa i dalszy bieg sprawy
Opłata sądowa za wszczęcie postępowania wynosi 30 złotych. Po wpłynięciu wniosku sąd bada jego formalną poprawność, a następnie wydaje postanowienie, które niezwłocznie ogłasza publicznie oraz doręcza wyznaczonemu syndykowi masy upadłości. Od tego momentu dłużnik traci prawo do samodzielnego zarządzania majątkiem objętym postępowaniem.
Spłata długów z majątku
Po złożeniu wniosku dłużnik zobowiązany jest ujawnić przed syndykiem cały swój majątek. Zgromadzone aktywa stanowią podstawę spłaty zadłużenia wobec wierzycieli. Dłużnik może przedstawić własną propozycję planu spłaty, który podlega zatwierdzeniu przez sąd. Taki plan powinien uwzględniać realną zdolność zarobkową dłużnika oraz perspektywy czasowe — zwykle rozciąga się na okres od 3 do 7 lat.
Warto podkreślić, że nie wszystkie składniki majątkowe podlegają zajęciu. Syndyk może przejąć wyłącznie przedmioty o realnej wartości rynkowej, nadające się do zbycia w praktyce. Nie wolno zabierać rzeczy zapewniających podstawowe warunki egzystencji dłużnika i jego rodziny — dotyczy to między innymi podstawowych mebli, urządzeń domowych czy odzieży codziennego użytku. Ochronie podlegają również narzędzia pracy, jeśli dłużnik w oparciu o nie zarabia na utrzymanie, w granicach określonych przepisami.
Cel procedury i perspektywy po zakończeniu postępowania
Upadłość konsumencka ma na celu oddłużenie osoby fizycznej i przywrócenie jej zdolności do normalnego funkcjonowania w społeczeństwie. Nie chodzi jedynie o techniczną likwidację zobowiązań, lecz o to, by konsument mógł rozpocząć życie od nowa — wolny od presji windykacyjnej i egzekucji komorniczej. Procedura zakłada zaspokojenie wierzycieli w maksymalnym możliwym stopniu z majątku dłużnika, przy jednoczesnej ochronie jego podstawowych potrzeb bytowych. Po zakończeniu postępowania — w zależności od przyjętego wariantu — możliwe jest całkowite umorzenie niezaspokojonych zobowiązań lub ustanowienie planu spłaty reszty zadłużenia w rozsądnych ratach rozłożonych na okres nieprzekraczający siedmiu lat. Dzięki temu osoba, która przeszła przez upadłość konsumencką, otrzymuje realną szansę na stabilizację finansową i stopniowe odbudowanie wiarygodności kredytowej.
