W Polsce liczba bezrobotnych systematycznie maleje, jednak przedsiębiorcy zgłaszają rosnące potrzeby kadrowe. Coraz więcej firm decyduje się na rekrutację cudzoziemców, którzy przyjeżdżają do naszego kraju w poszukiwaniu zatrudnienia. Jak wygląda proces zatrudniania obcokrajowców? Jakie dokumenty i procedury są niezbędne, aby legalnie powierzyć im wykonywanie pracy?
- Procedura uzyskiwania zezwolenia na pracę
- Obcokrajowcy pracujący bez zezwolenia
- Zatrudnienie cudzoziemca — praktyczny przewodnik
Procedura uzyskiwania zezwolenia na pracę
Zezwolenie na pracę stanowi decyzję administracyjną, która umożliwia cudzoziemcowi legalną pracę w Polsce. Dokument ten nie zastępuje jednak konieczności posiadania odpowiedniego statusu pobytowego — obcokrajowiec musi dysponować wizą lub zezwoleniem na pobyt czasowy, które dopuszcza możliwość zatrudnienia.
Obcokrajowiec nie może podjąć zatrudnienia w Polsce, jeśli przebywa na podstawie wizy wydanej w celach: turystycznych, humanitarnych, z uwagi na interes państwa lub międzynarodowe zobowiązania. Pracować nie może również osoba, której zezwolenie na pobyt czasowy udzielono w związku z okolicznościami wymagającymi krótkotrwałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej.
Decyzję w sprawie zezwolenia na pracę wydaje wojewoda właściwy ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania podmiotu, który zamierza powierzyć wykonywanie pracy cudzoziemcowi. To pracodawca — a nie sam obcokrajowiec — składa wniosek o zezwolenie. Jeśli brakuje doświadczenia w załatwianiu tego typu spraw, można skorzystać z pomocy kancelarii specjalizujących się w legalizacji pobytu i zatrudnienia cudzoziemców.
Obcokrajowcy pracujący bez zezwolenia
Nie każdy cudzoziemiec musi występować o zezwolenie na pracę. Wymóg ten nie dotyczy osób, które:
- posiadają status członka rodziny obywatela Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub Szwajcarii,
- korzystają w Polsce z ochrony międzynarodowej,
- uzyskały zezwolenie na pobyt stały lub status rezydenta długoterminowego UE w Rzeczypospolitej Polskiej,
- otrzymały zgodę na pobyt ze względów humanitarnych lub pobyt tolerowany,
- są małżonkami obywateli polskich i posiadają zezwolenie na pobyt czasowy w związku z tym małżeństwem,
- dysponują zezwoleniem na pobyt czasowy w celu połączenia się z rodziną,
- studiują stacjonarnie lub uczestniczą w stacjonarnych studiach doktoranckich na polskich uczelniach,
- są absolwentami szkół ponadgimnazjalnych, polskich uczelni wyższych lub studiów doktoranckich w Polsce,
- posiadają ważną Kartę Polaka.
Ponadto obywatele Rosji, Ukrainy, Białorusi, Gruzji, Mołdawii oraz Armenii zyskali ułatwiony dostęp do polskiego rynku pracy. Mogą wykonywać pracę przez okres do 6 miesięcy w ciągu kolejnych 12 miesięcy bez konieczności uzyskania zezwolenia, pod warunkiem posiadania pisemnego oświadczenia pracodawcy oraz zawartej w formie pisemnej umowy.
Nowelizacja ustawy z 2018 roku umożliwiła dodatkowo zatrudnianie cudzoziemców do pracy sezonowej, która nie może trwać dłużej niż 9 miesięcy w roku kalendarzowym. Tego rodzaju zatrudnienie obejmuje sektory takie jak rolnictwo, ogrodnictwo czy turystyka.
Zatrudnienie cudzoziemca — praktyczny przewodnik
Przedsiębiorca, który planuje zatrudnienie obcokrajowca, musi dopełnić określonych formalności. Pierwszym krokiem jest złożenie wniosku o zezwolenie na pracę. Wymaga to również uiszczenia opłaty, której wysokość zależy od okresu planowanego zatrudnienia:
- 50 złotych — pozwolenie na pracę krótszą niż 3 miesiące,
- 100 złotych — pozwolenie na pracę dłuższą niż 3 miesiące,
- 200 złotych — w przypadku delegowania pracownika na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Oprócz złożenia wniosku i wniesienia opłaty pracodawca ma szereg dodatkowych obowiązków. Musi na bieżąco informować cudzoziemca o etapach procedury wydawania, przedłużania lub zmiany warunków zezwolenia na pracę. Umowa z obcokrajowcem powinna zostać sporządzona w formie pisemnej oraz w języku zrozumiałym dla pracownika. Pracodawca jest też zobowiązany do przekazania cudzoziemcowi kopii dokumentów związanych z zatrudnieniem.
Kontrola przestrzegania przepisów
Organy kontrolne regularnie sprawdzają, czy firmy zatrudniające cudzoziemców działają zgodnie z przepisami. W trakcie kontroli weryfikowana jest zgodność umowy z warunkami zezwolenia, posiadanie przez obcokrajowca dokumentów uprawniających do pobytu oraz terminowość uiszczania składek i podatków. Naruszenie obowiązków może skutkować nałożeniem grzywny, a w skrajnych przypadkach cofnięciem zezwolenia na zatrudnienie.
Zatrudnienie sezonowe a umowy cywilnoprawne
W przypadku pracy sezonowej pracodawca może zawrzeć z cudzoziemcem zarówno umowę o pracę, jak i umowę cywilnoprawną (np. umowę zlecenie). Warto jednak pamiętać, że to forma umowy determinuje zakres obowiązków zarówno pracodawcy, jak i pracownika — od oskładkowania, przez urlopy, po odpowiedzialność za narzędzia pracy.
Rejestracja w urzędzie pracy
Podmiot zatrudniający obcokrajowca na podstawie oświadczenia (bez zezwolenia) musi zarejestrować ten fakt w powiatowym urzędzie pracy w ciągu 7 dni od dnia rozpoczęcia pracy. Niedopełnienie tego obowiązku wiąże się z sankcjami finansowymi i może skutkować niemożnością ponownego zatrudnienia cudzoziemca na tych samych zasadach.
