Choć bezrobocie w Polsce spada, nadal znajduje się spora grupa osób będących bez pracy lub takich, którzy tę pracę stracili z różnych przyczyn. Wiele osób sięga w tym przypadku po zasiłek dla bezrobotnych, ale komu on właściwie przysługuje? Ile wynosi? Na jaką pomoc mogą liczyć osoby pozostające bez pracy?
Warunki uprawniające do zasiłku
Aby móc ubiegać się o zasiłek dla bezrobotnych należy przede wszystkim wykazać się odpowiednim stażem pracy. Innymi słowy, aby móc liczyć na pomoc finansową z racji bezrobocia, trzeba było wcześniej pracować i z jakichś przyczyn stracić pracę. Jest to swego rodzaju zabezpieczenie przejściowe dla osób, które utraciły źródło zarobków, dające im szansę na stabilizację finansową w trakcie poszukiwania nowego zatrudnienia.
Oprócz osób zatrudnionych na umowę o pracę, o zasiłek dla bezrobotnych mogą ubiegać się także osoby świadczące usługi na zasadzie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, a także ci, którzy prowadzili własną działalność gospodarczą. We wszystkich tych przypadkach decyduje nie forma zatrudnienia, lecz faktyczne odprowadzanie składek z wynagrodzenia nie niższego niż minimalne.
Procedura uzyskania zasiłku
Aby otrzymać zasiłek dla bezrobotnych trzeba spełniać kilka warunków. Po pierwsze, zaraz po utracie pracy należy niezwłocznie udać się do Urzędu Pracy i zarejestrować się jako osoba bezrobotna. Warto pamiętać, że decyduje tutaj szybkość działania — opóźnienie w rejestracji może skutkować utratą części okresu zasiłkowego.
Co więcej, aby otrzymać status bezrobotnego z prawem do zasiłku, trzeba mieć przepracowany co najmniej 1 rok w okresie 18 miesięcy poprzedzającym rejestrację. Dodatkowo wynagrodzenie otrzymywane za tę pracę powinno być nie niższe niż najniższa krajowa, a od samego wynagrodzenia muszą być pobierane składki na ubezpieczenia społeczne. Nie wystarczy więc samo zatrudnienie — liczy się wysokość wynagrodzenia i fakt opłacania składek przez pracodawcę.
Podobnie wygląda to w przypadku osób zatrudnionych na zasadzie umowy agencyjnej, umowy zlecenia oraz tych prowadzących własną działalność gospodarczą — jednocześnie powinni mieć oni odprowadzone składki z kwotą co najmniej minimalnego wynagrodzenia. Nie dotyczy to jednak „małego ZUSu”, który z uwagi na preferencyjne stawki nie spełnia tego warunku.
Wysokość świadczeń
Trzeba pamiętać, że zasiłek dla bezrobotnych można otrzymywać od 6 do maksymalnie 12 miesięcy, a kwota zasiłku będzie zależała od stażu pracy. Możliwe jest nawet przedłużenie okresu wypłaty zasiłku do 12 miesięcy w przypadku osób posiadających prawo do zasiłku w sytuacjach określonych przepisami (m.in. zamieszkiwanie w powiecie o wysokim bezrobociu, wiek powyżej 50 lat lub posiadanie co najmniej 20-letniego stażu).
Kwoty zasiłku dzielą się na trzy kategorie — każda obejmuje inny procent podstawy i uzależniona jest od długości stażu ubezpieczeniowego:
- Podstawowy — przy stażu od 5 do 20 lat: pierwsze 3 miesiące 847,80 zł brutto, później 665,70 zł brutto
- Obniżony — przy stażu do 5 lat: 678,30 zł brutto przez pierwsze 3 miesiące, później 532,60 zł brutto (stanowi to 80% podstawy)
- Podwyższony — przy stażu powyżej 20 lat: pierwsze 3 miesiące 1017,40 zł brutto, później 798,90 zł brutto (odpowiada to 120% podstawy)
Warto zauważyć, że w przypadku osób zamieszkujących w powiatach o stopie bezrobocia przekraczającej 150% średniej krajowej, okres wypłaty może zostać wydłużony — co stanowi dodatkowe wsparcie dla regionów najbardziej dotkniętych problemem bezrobocia.
Inne formy wsparcia
Osoby bezrobotne, oprócz pieniędzy mogą otrzymać także inne formy pomocy ze strony Urzędu Pracy. Przede wszystkim jest to pomoc w znalezieniu nowego zatrudnienia, z tego też powodu mogą liczyć nie tylko na nowe propozycje pracy, ale i możliwość wzięcia udziału w szkoleniach i kursach, które będą opłacane przez Urząd Pracy. Jeżeli odmówi się takiego szkolenia lub proponowanej pracy bez uzasadnionej przyczyny, można tym samym stracić także i zasiłek.
Dodatkowo bezrobotni mogą skorzystać z finansowego wsparcia na rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej, w tym jednorazowej dotacji na pokrycie składek ZUS w początkowym okresie prowadzenia firmy. To atrakcyjna forma aktywizacji zawodowej, szczególnie dla osób posiadających pomysł na własny biznes, ale pozbawionych środków na jego uruchomienie.
Jednocześnie osoby będące bezrobotne mogą pobierać także inne świadczenia, jak zasiłek rodzinny, służący do częściowego pokrycia wydatków na utrzymanie dziecka. Z kolei jeżeli dana osoba zrezygnowała z pracy, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny, może też liczyć na specjalny zasiłek opiekuńczy. Bezrobotny może także ubiegać się o zasiłki z opieki społecznej: zasiłek stały, okresowy lub celowy. Oprócz tego taka osoba ma pełne prawo do bezpłatnego korzystania z podstawowej opieki zdrowotnej w ramach NFZ, co stanowi istotne zabezpieczenie w sytuacji braku stałego źródła dochodu.
