Polacy uzyskujący dochody za granicą w poprzednich latach mieli niemały problem z rozliczaniem swojego wynagrodzenia. Dlatego dla nich wprowadzono tzw. abolicję podatkową. Co to jest i czego dokładnie dotyczy? I czy abolicja ZUS jest czymś podobnym?
- Czym jest abolicja podatkowa
- Komu przysługuje abolicja podatkowa
- Od kiedy przyznawane są ulgi abolicyjne
- Abolicja składek ZUS
Czym jest abolicja podatkowa
Abolicja podatkowa to ustawa skierowana do Polaków zatrudnionych w latach 2002–2007 w krajach, z którymi Polska miała podpisaną niekorzystną umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania lub w ogóle takiej umowy nie zawarła. Problem ten dotyczył m.in. Wielkiej Brytanii, USA, Rosji, Holandii, Australii czy Belgii.
Obecnie polskie przepisy określają dwie metody unikania podwójnego opodatkowania – wyłączenie z progresją oraz odliczanie proporcjonalne. Pierwsza z nich polega na tym, że wynagrodzenie uzyskiwane za granicą zostaje wyłączone z opodatkowania w naszym kraju. Jest ono jednak brane pod uwagę podczas ustalania podatku od dochodu osiągniętego w Polsce. Natomiast metoda odliczania proporcjonalnego zakłada, że opodatkowaniu podlega zarówno dochód osiągnięty w Polsce, jak i za granicą. Osoba pracująca na terenie Unii Europejskiej przy delegowaniu do Niemiec lub innego państwa członkowskiego spotyka się z tymi rozwiązaniami na co dzień.
Abolicja podatkowa dotyczy tych osób, które rozliczały się według zasad wyłączenia z progresją, co powoduje nierówne traktowanie pracujących za granicą. Przy czym nie obejmuje ona osób, które przeniosły swoje miejsce zamieszkania do innego kraju oraz dochodów uzyskiwanych z pracy w tzw. „rajach podatkowych”, czyli m.in. w Monako czy Hongkongu.
Komu przysługuje abolicja podatkowa
Abolicja podatkowa przysługuje polskim podatnikom pracującym za granicą. Ma to na celu uniknięcie konieczności zmiany rezydencji podatkowej, co dotychczas było jedynym sposobem na uniknięcie rozliczania się z krajowym fiskusem. Przy czym dotyczy to wyłącznie osób, które za granicą pracowały w latach 2002–2007. Oznacza to, że ostatni wniosek o abolicję podatkową mógł zostać złożony za rok 2007. Natomiast od 2008 roku wprowadzono tzw. ulgi abolicyjne. Czym się to różni?
W praktyce abolicja była jednorazowym mechanizmem mającym naprawić błędy systemowe i nierówności wynikające z wadliwie skonstruowanych umów międzynarodowych. Osoby, które w tamtym okresie pracowały za granicą i płaciły tam podatki, po powrocie do Polski musiały ponownie rozliczać się z urzędem skarbowym — abolicja ten problem znosiła. Obecnie takie sytuacje regulują przepisy zawarte w formularzu PIT-37, który uwzględnia sposób rozliczania dochodów zagranicznych.
Od kiedy przyznawane są ulgi abolicyjne
Ustawa z dnia 25 lipca 2008 r. o szczególnych rozwiązaniach dla podatników uzyskujących niektóre przychody poza terytorium RP zakłada tzw. ulgę abolicyjną. Nie jest to to samo, co abolicja podatkowa. Jakie są różnice?
Ulga dotyczy tych podatników, którzy uzyskiwali dochody za granicą i którzy nie mogą skorzystać ze zwolnienia z podatku w Polsce na zasadzie zwolnienia z progresją. Dzięki temu możliwe jest wyrównanie wysokości podatku dla obu wspomnianych wcześniej metod rozliczeń. W praktyce mechanizm ten pozwala na odliczenie od podatku kwoty odpowiadającej różnicy wynikającej z zastosowania metody wyłączenia z progresją zamiast odliczenia proporcjonalnego.
Ulga abolicyjna obowiązuje co roku i można z niej skorzystać składając roczne zeznanie podatkowe. Podatnik wypełnia stosowny załącznik do PIT-u, w którym wykazuje dochody osiągnięte za granicą oraz podatek tam zapłacony. Urząd skarbowy porównuje obciążenie podatkowe wynikające z obu metod i przyznaje ulgę, jeśli osoba pracująca za granicą zapłaciłaby w Polsce mniej gdyby zastosowano wyłączenie z progresją.
Abolicja składek ZUS
Kolejną zmianą jest abolicja ZUS, wprowadzona wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą.
W jej myśl możliwe jest całkowite umorzenie składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz wypadkowe za okres od 1 stycznia 1999 r. do 28 lutego 2009 r. Co istotne, umarzane są nie tylko nieopłacone składki, ale również odsetki od nich. Rozwiązanie to skierowano do przedsiębiorców, którzy z powodu trudności finansowych w tamtym okresie nie regulowali płatności składek na ubezpieczenia społeczne. Przedsiębiorca musiał spełnić kilka warunków – w tym m.in. prowadzić działalność gospodarczą nieprzerwanie przez co najmniej 24 miesiące przed złożeniem wniosku o umorzenie oraz nie zalegać ze składkami za okresy późniejsze niż objęte abolicją.
Abolicja ZUS była inicjatywą rządu, aby odciążyć małych przedsiębiorców, którzy w obliczu kryzysu gospodarczego na przełomie lat dziewięćdziesiątych i dwutysięcznych nie byli w stanie opłacać pełnych składek. Wielu z nich po latach borykało się z zaległościami, które — wraz z odsetkami — urosły do kwot uniemożliwiających dalsze prowadzenie działalności. Umorzenie nie obejmowało jednak składek na ubezpieczenie zdrowotne ani Fundusz Pracy, które należało uregulować w całości.
Mechanizm ten różni się zasadniczo od abolicji podatkowej — tam chodziło o uniknięcie podwójnego opodatkowania osób pracujących za granicą, tutaj zaś o oddłużenie przedsiębiorców przed instytucją publiczną. Oba rozwiązania łączy jednak idea naprawienia sytuacji, które wykraczały poza możliwości finansowe obywateli w danym momencie historycznym.
