Przedsiębiorcy działający na rynku polskim nie podlegają obecnie żadnym przepisom, które wymuszałyby instalację terminala płatniczego. Brak ustawowych zapisów regulujących tę kwestię oznacza, że decyzja o udostępnieniu klientom możliwości płatności bezgotówkowych należy wyłącznie do właściciela punktu handlowego lub usługowego.
Zapowiedzi wprowadzenia obowiązku posiadania terminala pojawiły się w 2018 roku, jednak do dzisiaj nie zostały one sformalizowane w przepisach prawa. Obecnie właściciel firmy samodzielnie ocenia celowość takiej inwestycji, biorąc pod uwagę specyfikę działalności, profil klientów oraz koszty związane z utrzymaniem urządzenia.
Planowane zmiany w przepisach dotyczących płatności bezgotówkowych
Głównym argumentem za zwiększeniem dostępności terminali płatniczych były rosnące koszty tradycyjnych transakcji gotówkowych – zarówno dla przedsiębiorców, jak i systemu bankowego. Projekt ustawy zakłada wprowadzenie obowiązku oferowania płatności bezgotówkowych we wszystkich punktach prowadzących sprzedaż detaliczną lub świadczących usługi.
Regulacja dotyczyłaby nie tylko płatności kartą płatniczą, ale także innych form elektronicznych rozliczeń – przelewów natychmiastowych, systemu BLIK, płatności mobilnych czy transakcji zbliżeniowych. Co istotne, przepisy objęłyby przedsiębiorców już posiadających kasy fiskalne, ponieważ celem nie jest eliminacja gotówki, lecz zapewnienie klientom możliwości wyboru. Dodatkowo rozważane jest wprowadzenie terminali także w urzędach administracji publicznej, co ujednoliciłoby standardy płatności w sektorze usług publicznych.
Struktura kosztów związanych z posiadaniem terminalu płatniczego
Wydatki poniesione przez przedsiębiorcę na terminal płatniczy wykraczają znacznie poza cenę samego urządzenia. Koszt zakupu urządzenia waha się od 200 do około 1500 złotych (w zależności od modelu i funkcjonalności), lecz to tylko początek.
Do tego dochodzą opłaty cykliczne w postaci:
- miesięcznego abonamentu lub czynszu dzierżawnego – zazwyczaj około 100 złotych
- marży bankowej pobieranej od każdej transakcji
- opłaty systemowej za przetwarzanie płatności
- prowizji agenta rozliczeniowego
- procentowej prowizji od wartości każdej transakcji
Ostateczna wysokość miesięcznych kosztów zależy od wielu zmiennych – przede wszystkim od wolumenu obrotów przedsiębiorstwa, wartości średniej transakcji, liczby przeprowadzanych płatności oraz warunków negocjowanych indywidualnie z dostawcą usług rozliczeniowych. Firmy o większych obrotach mogą wynegocjować korzystniejsze stawki prowizyjne.
Terminal bez abonamentu – alternatywa dla przedsiębiorców
Na rynku dostępne są rozwiązania pozwalające uniknąć stałych opłat abonamentowych. Terminale płatnicze działające bez abonamentu wykorzystują inne podejście technologiczne – zamiast klasycznego połączenia z centrum autoryzacji funkcjonują poprzez łączność bluetooth ze smartfonem lub tabletem z dedykowaną aplikacją (np. Payleven, SumUp czy iZettle).
Urządzenia te oferują pełną funkcjonalność czytnika kart, lecz wymagają zainstalowania odpowiedniej aplikacji mobilnej. Mimo że eliminują opłatę abonamentową, prowizja od transakcji nadal obowiązuje – często jest ona nawet nieco wyższa niż w przypadku tradycyjnych terminali. Model ten sprawdza się szczególnie dobrze w niewielkich firmach o niskim lub sezonowym wolumenie sprzedaży.
Perspektywy rozwoju płatności bezgotówkowych w Polsce
Choć udział płatności bezgotówkowych systematycznie rośnie, całkowite zastąpienie gotówki nie jest realistycznym scenariuszem. Polacy coraz częściej korzystają z płatności kartami – zarówno debetowymi, jak i kartami kredytowymi – a ilość gotówki noszonej przy sobie wyraźnie się zmniejsza.
Niemniej jednak transakcje gotówkowe zachowają swoją pozycję z kilku powodów. Pieniądze fizyczne pozostają namacalnym dowodem przeprowadzonej wymiany handlowej, co dla wielu osób ma znaczenie psychologiczne. Ponadto awarie systemów płatniczych lub brak terminala w danym punkcie sprawiają, że posiadanie gotówki zabezpiecza możliwość dokonania zakupu niezależnie od okoliczności technicznych. Większość ekspertów przewiduje raczej koegzystencję obu form płatności, z rosnącą dominacją rozliczeń elektronicznych, ale bez całkowitego wyeliminowania gotówki z obiegu.
Korzyści i ograniczenia wprowadzenia terminala płatniczego w firmie
Decyzja o instalacji terminala płatniczego wiąże się nie tylko z kosztami, ale także z szeregiem praktycznych konsekwencji dla prowadzenia działalności. Po pierwsze, terminal zwiększa konkurencyjność punktu sprzedaży – klienci preferują miejsca umożliwiające płatność kartą, szczególnie przy wyższych kwotach zakupu. Po drugie, eliminuje problem związany z przechowywaniem gotówki i zmniejsza zagrożenie kradzieżą lub rabunkiem.
Z drugiej strony, należy uwzględnić regularne koszty operacyjne – prowizje, abonament, ewentualne naprawy czy wymiany urządzenia. Ponadto, każda awaria systemu płatności może dezorganizować pracę punktu handlowego. Dla firm z bardzo niewielkimi obrotami lub obsługujących wyłącznie niewielkie kwoty transakcji, koszt terminala może przewyższyć korzyści z jego posiadania. W takich przypadkach lepszym rozwiązaniem bywa zachęcanie klientów do dokonywania przelewów na podstawie faktury lub wykorzystywanie mobilnych aplikacji płatniczych.
