Bardzo często zdarza się, że małe firmy znikają z mapy przedsiębiorstw wraz ze śmiercią ich założycieli. Celem nowej ustawy, która ma wejść w życie 25 listopada bieżącego roku, jest umożliwienie dalszego rozwoju przedsiębiorstw pod kierownictwem kolejnego pokolenia. Proces budowania renomy marki wymaga ogromnej pracy i jest bardzo czasochłonny — dlatego nowe rozwiązania prawne mają uprościć ratowanie firmy, której właściciel nie zdążył dokonać odpowiednich czynności cywilno-prawnych w celu przekazania przedsiębiorstwa przed swoją śmiercią.
Potrzeba ochrony rodzinnych przedsiębiorstw
Ustawa wprowadza dwa podstawowe rozwiązania umożliwiające kontynuację działalności gospodarczej po śmierci przedsiębiorcy. Pierwsze z nich pozwala właścicielom firm wyznaczyć zarządcę sukcesyjnego — może być nim osoba uprawniona do dziedziczenia lub dowolna inna wskazana przez właściciela. Jeśli przedsiębiorca tego nie zrobi, osoby uprawnione do dziedziczenia mogą same wskazać zarządcę po jego śmierci. Aby taka czynność była prawomocna, spadkobiercy muszą udać się do notariusza i sporządzić stosowne dokumenty. Właściciele firm zyskują tym samym instrument zabezpieczający przyszłość ich przedsiębiorstwa.
Mechanizm zarządzania sukcesyjnego w praktyce
Zarządca sukcesyjny przejmuje obowiązki prowadzenia firmy od momentu śmierci przedsiębiorcy do chwili zakończenia postępowania spadkowego. Dzięki temu przedsiębiorstwo może bez przerwy obsługiwać klientów, realizować kontrakty i wypełniać zobowiązania wobec kontrahentów. Bez takiego rozwiązania firma musiałaby wstrzymać działalność na czas trwania postępowania spadkowego, co często prowadziło do utraty klientów, rozwiązania umów przez dostawców i ostatecznie — likwidacji przedsiębiorstwa.
Zakres uprawnień zarządcy
Wprowadzenie zarządzania sukcesyjnego pozwala na zachowanie ciągłości prawnej przedsiębiorstwa. Zarządca działa w imieniu spadkobierców, ale ma szerokie uprawnienia do podejmowania bieżących decyzji biznesowych. Może zawierać umowy, zaciągać zobowiązania i dokonywać innych czynności niezbędnych do prowadzenia działalności. Ograniczenia dotyczą jedynie czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu — takie wymagają zgody wszystkich spadkobierców.
Możliwość odwołania zarządcy
Ustawa przewiduje również możliwość odwołania zarządcy sukcesyjnego, jeśli jego działania szkodzą interesom firmy lub spadkobierców. Decyzję o odwołaniu podejmuje sąd na wniosek zainteresowanych stron. Takie zabezpieczenie chroni przed nadużyciami i zapewnia, że zarządzanie firmą odbywa się zgodnie z wolą zmarłego przedsiębiorcy oraz interesem jego sukcesorów.
Ulgi podatkowe wspierające przekazanie biznesu
Kolejnym ułatwieniem, które niesie ze sobą nowa ustawa dotycząca sukcesji firm, są ulgi podatkowe. Osoba przejmująca przedsiębiorstwo po zmarłym właścicielu zostanie zwolniona z płacenia podatku od spadku, nawet jeśli nie była z nim spokrewniona. To istotne odejście od dotychczasowych przepisów — wcześniej osoby spoza najbliższej rodziny musiały płacić znaczny podatek od wartości odziedziczonego majątku.
Zwolnienie podatkowe obejmuje wyłącznie składniki przedsiębiorstwa prowadzonego przez zmarłego. Sukcesor musi jednak spełnić jeden warunek — kontynuować działalność przez co najmniej dwa lata od dnia śmierci poprzednika. Jeśli zaprzestanie prowadzenia firmy przed upływem tego terminu, będzie zobowiązany do zapłaty podatku od spadku wraz z odsetkami liczonymi od daty otwarcia spadku.
Wpływ ustawy na polską gospodarkę
Rozwiązania te znacznie ułatwią przetrwanie zarówno niewielkim firmom, często jednoosobowym — których w naszym kraju jest obecnie ponad 2 miliony — jak i tym większym, mającym wpływ na kształtowanie się polskiej gospodarki. Ustawa ma przyczynić się do stabilizacji rynku i ochrony miejsc pracy, które w małych przedsiębiorstwach stanowią znaczący procent zatrudnienia w polskiej gospodarce.
Korzyści dla rynku pracy
Zachowanie ciągłości działalności gospodarczej po śmierci właściciela oznacza zachowanie miejsc pracy dla pracowników zatrudnionych w danym przedsiębiorstwie. Firma nie musi zwalniać zespołu z powodu przerwy w działalności — zarządca sukcesyjny kontynuuje realizację projektów i obsługę dotychczasowych zleceń. Dzięki temu pracownicy nie tracą źródła dochodu, a na lokalnym rynku nie pojawiają się dodatkowe osoby poszukujące zatrudnienia.
Ochrona relacji z kontrahentami
Utrzymanie relacji biznesowych z dostawcami, dystrybutorami i odbiorcami stanowi jeden z najważniejszych efektów nowej regulacji. Kontrahenci mają pewność, że podpisane umowy będą realizowane terminowo, a firma pozostaje wiarygodnym partnerem biznesowym. Wcześniej śmierć właściciela często skutkowała wypowiedzeniem umów i przeniesieniem współpracy do konkurencji — teraz taki scenariusz można skutecznie uniknąć.
