Upadłości wielkich koncernów i przedsiębiorstw, które zgromadziły aktywa w wysokości kilkudziesięciu miliardów dolarów, wywołują silne emocje w mediach. Równie wiele kontrowersji budzą niepewne sytuacje ekonomiczno-gospodarcze państw. Które z bankructw odbiły się najszerszym echem na całym świecie?
- Lehman Brothers Holdings INC.
- Grecja
- General Motors Corporation
- Conseco
- Cypr
- Chrysler
- United Airlines
Upadek banku inwestycyjnego Lehman Brothers
Gdy mowa o największych bankructwach na całym świecie, w pierwszej kolejności przywołuje się amerykański bank inwestycyjny Lehman Brothers, który zgromadził aktywa o wartości 681 mld dol. Jego upadłość nastąpiła we wrześniu 2008 roku, a główną przyczyną był gwałtowny spadek wartości aktywów zabezpieczonych hipotekami – to skutek masowych niespłacanych kredytów mieszkaniowych w Stanach Zjednoczonych w latach 2004–2008.
Lehman Brothers funkcjonował przez 160 lat – jego upadek uznawany jest za największe bankructwo w historii finansów i przypieczętował początek globalnej recesji. Skutki tej katastrofy odczuwalne były przez lata w systemach bankowych niemal wszystkich kontynentów. Mechanizm, który doprowadził do tej katastrofy – eksplozja zadłużenia hipotecznego przy jednoczesnym braku płynności – stał się punktem odniesienia dla późniejszych regulacji sektora finansowego.
Kryzys zadłużeniowy Grecji
Jak wiadomo, bankrutują nie tylko wielkie firmy, ale również państwa. Najwięcej uwagi mediów przyciągnęły problemy finansowe Grecji, w której kryzys rozpoczął się już w 2009 roku na skutek wejścia kraju do strefy euro przy jednoczesnym ukrywaniu rzeczywistej skali deficytu budżetowego.
Grecja przez lata korzystała z pakietów ratunkowych Unii Europejskiej oraz Międzynarodowego Funduszu Walutowego, jednakże po dziś dzień jej gospodarka boryka się z konsekwencjami zadłużenia przekraczającego 180% PKB. Wprowadzenie ostrych programów oszczędnościowych wywołało społeczne protesty i polityczną niestabilność trwającą przez całą dekadę. W praktyce oznaczało to zamrożenie wynagrodzeń w sektorze publicznym, redukcję emerytur nawet o 40% oraz wzrost podatków dotykający wszystkie grupy społeczne.
Upadłość koncernu General Motors
Dla wielu zaskoczeniem okazał się upadek jednego z największych koncernów motoryzacyjnych na świecie – General Motors Corporation, który posiadał aktywa w wysokości 91 mld dol. i zainwestował m.in. w stworzenie fabryki Opel Polska w Gliwicach. Bankructwo tej firmy zostało ogłoszone w czerwcu 2009 roku w trakcie światowego kryzysu gospodarczego.
Miesiąc po ogłoszeniu stanu upadłości Departament Skarbu USA zdecydował się wykupić przedsiębiorstwo – od tego czasu funkcjonuje ono jako General Motors Company. Proces restrukturyzacji objął zamknięcie ponad 2600 dealerów, redukcję modelowych linii produkcyjnych oraz likwidację marek Pontiac, Saturn, Hummer i Saab. Po wykupieniu koncern GM ponownie zaczął przynosić zyski i ze względu na wielkość produkcji po raz kolejny stał się gigantem motoryzacyjnym.
Conseco – firma ubezpieczeniowo-finansowa
W grudniu 2002 roku głośno mówiło się o upadku firmy finansowo-ubezpieczeniowej Conseco, posiadającej aktywa o wartości 61,4 mld dol. Przyczyny upadłości leżały w nadmiernym zadłużeniu spółki oraz błędnych decyzjach inwestycyjnych – zwłaszcza w segmencie ubezpieczeń na życie i kredytów konsumenckich.
Szczególnie dotkliwa okazała się seria przejęć innych firm ubezpieczeniowych finansowana długiem – gdy wartość nabytych aktywów spadła poniżej przewidywań, spółka stanęła w obliczu spirali niewypłacalności. Co ciekawe, pomimo bankructwa spowodowanego zadłużeniem, firmie udało się powrócić na rynek rok później po restrukturyzacji długu i redukcji kosztów operacyjnych – wznowiła działalność pod tą samą nazwą.
Kryzys bankowy Cypru
Nie tylko Grecja jest krajem, który popadł w poważne problemy finansowe – Cyprowi w marcu 2013 roku groziło odcięcie finansowania przez Europejski Bank Centralny, co spowodowałoby upadek dwóch największych banków w tym kraju i prawdopodobne opuszczenie strefy euro.
W ostatniej chwili Cypr uzyskał wsparcie finansowe w wysokości 10 mld euro w zamian za wprowadzenie kontrowersyjnych środków – w tym jednorazowego podatku od depozytów bankowych, co było bezprecedensowym posunięciem w historii unii walutowej. Depozyty powyżej 100 tys. euro w Bank of Cyprus objęto cięciem sięgającym niemal 50%, co podważyło zaufanie międzynarodowych inwestorów. Kryzys ten uświadomił inwestorom, że także mniejsze kraje strefy euro mogą stanowić zagrożenie dla stabilności całego systemu.
Chrysler i przejęcie przez Fiata
Drugim koncernem motoryzacyjnym wzbudzającym tak wiele emocji był Chrysler, którego bankructwo ogłoszono w kwietniu 2009 roku przez samego prezydenta Baracka Obamę – aktywa firmy wynosiły wówczas 39,3 mld dol.
Akcjami spółki zainteresowało się włoskie przedsiębiorstwo samochodowe Fiat, które początkowo przejęło 20% udziałów, następnie systematycznie skupowało kolejne pakiety od rządu USA. Chrysler do upadku doprowadził spadek sprzedaży o 30% w ciągu roku, brak innowacyjnych modeli oraz rosnące koszty związane z wypłatą świadczeń emerytalnych dla byłych pracowników. W 2014 roku Fiat uzyskał pełną kontrolę nad Chryslerem, tworząc koncern Fiat Chrysler Automobiles (FCA), który w 2021 roku połączył się z francuską grupą PSA, dając początek holdingowi Stellantis.
United Airlines po tragedii 11 września
W grudniu 2002 roku wniosek do sądu o niewypłacalności zgłosiły amerykańskie linie lotnicze United Airlines. Choć przedsiębiorstwo to wielokrotnie miało problemy finansowe, poważne straty zaczęło odnotowywać po katastrofie World Trade Center – dwa boeingi United Airlines zostały porwane 11 września 2001 roku i wykorzystane w atakach terrorystycznych.
Do bankructwa przyczyniła się także odmowa przyznania gwarancji rządowych na nowe kredyty przez Zarząd Stabilizacji Transportu Lotniczego. Po atakach terrorystycznych spadek liczby pasażerów wyniósł niemal 20%, a wzrost kosztów ubezpieczenia i paliwa pogłębił problemy płynnościowe. Firma pozostawała w stanie upadłości przez trzy lata – dopiero w 2006 roku zakończyła proces restrukturyzacji, przechodząc pełną reorganizację operacyjną oraz redukcję zatrudnienia o kilkanaście tysięcy osób.
