Niektórych sytuacji w życiu nie da się przewidzieć. Mimo że na wzięcie kredytu decydujemy się zwykle w momencie, gdy nasza sytuacja finansowa jest stabilna, mamy stałe i pewne zatrudnienie oraz jesteśmy zdrowi, to nikt z nas nie wie, czy za jakiś czas nie wydarzy się coś, co sprawi, że nasze życie ulegnie zmianie. Jak zabezpieczyć się przed czymś na co nie mamy wpływu? Na szczęście jest na to sposób.
- Straty zatrudnienia – dostępne rozwiązania
- Polisa chroniąca przed niewypłacalnością
- Przerwa w regulowaniu zobowiązań
Straty zatrudnienia – dostępne rozwiązania
Na tym, aby dane zobowiązanie zostało spłacone w całości, zależy nie tylko nam, czyli kredytobiorcom, ale przede wszystkim bankowi, który pieniędzy udzielił. W związku z tym, przed podjęciem decyzji, analizuje on naszą sytuację finansową, formę zatrudnienia, wysokość miesięcznych wpływów, dotychczasowe zobowiązania, a nawet historię zachorowań, gdyż zobowiązani jesteśmy poinformować o ewentualnych problemach zdrowotnych, które mogłyby zaburzyć naszą zdolność do obsługi długu. Mimo tak szeroko zakrojonych środków weryfikacji, ani my ani instytucja finansowa nie jesteśmy w stanie przewidzieć tego, czy ulegniemy jakiemuś wypadkowi lub czy nie stracimy z jakiegoś powodu etatu.
Aby zabezpieczyć się przed utratą pożyczonych kapitałów, bank będzie nakłaniał nas do wykupienia specjalnego ubezpieczenia spłaty kredytu. Nie jest to złe rozwiązanie, ale koniecznie trzeba zapoznać się z jego warunkami — zwłaszcza z klauzulami wyłączającymi odpowiedzialność ubezpieczyciela. Inną możliwością są wakacje kredytowe lub renegocjacja harmonogramu i obniżenie wysokości rat. Warto również wcześniej zbudować rezerwę gotówkową, która pozwoli przetrwać okres bez stałego wynagrodzenia — już kilkumiesięczny zapas środków może okazać się ratunkiem w sytuacji problemów ze spłatą.
Budowanie funduszu awaryjnego
Najlepszą formą zabezpieczenia przed utratą pracy jest zgromadzenie własnej poduszki finansowej jeszcze przed pojawieniem się kłopotów. Eksperci zalecają utrzymywanie środków odpowiadających co najmniej trzem, a idealnie sześciu miesięcznym wydatkom gospodarstwa domowego. Taki fundusz powinien być przechowywany na łatwo dostępnym koncie oszczędnościowym, bez blokad terminowych — w razie nagłej utraty zatrudnienia każdy dzień zwłoki w dostępie do gotówki ma znaczenie. Nawet niewielkie comiesięczne odkładanie kwoty rzędu dwustu złotych pozwala w ciągu roku stworzyć bufor wystarczający na pokrycie najważniejszych zobowiązań w okresie przejściowym.
Polisa chroniąca przed niewypłacalnością
Prawdą jest, że ubezpieczenie może sprawić, że nasze zobowiązanie odczuwalnie zdrożeje, dlatego też wiele osób stara się uniknąć tej konieczności. Nie wszystkie banki wymagają wykupienia polisy kredytowej, jednak jest to coś, co warto przemyśleć. Oczywiście możemy odrzucić ofertę banku, jeśli uznamy ją za mało korzystną, ale warto poszukać produktu ubezpieczeniowego na własną rękę. Najważniejsze są dodatkowe warunki, które ograniczają prawo do wypłaty świadczenia ubezpieczeniowego.
Bardzo często towarzystwa ubezpieczeniowe nie wypłacają świadczenia w przypadku samobójstwa ubezpieczonego lub w momencie, gdy traci on pracę z powodu naruszenia obowiązków pracowniczych lub składa wypowiedzenie z własnej woli. Istotne jest także to, że warunkiem odpowiedzialności ubezpieczyciela może być terminowe regulowanie rat kredytu. Jeśli chociaż raz zdarzy nam się opóźnienie, to nasze zabezpieczenie może przestać działać. Przed podpisaniem umowy należy szczegółowo sprawdzić klauzule wyłączające ochronę — w niektórych polisach ochrona nie obejmuje zwolnień w trakcie okresu próbnego ani rozwiązania umowy za porozumieniem stron. Warto także zwrócić uwagę na maksymalny okres wypłaty świadczenia — niektóre polisy ograniczają wsparcie finansowe do dwunastu miesięcy, inne do zaledwie trzech.
Zakres ochrony w typowej polisie
Polisa kredytowa zazwyczaj obejmuje trzy podstawowe ryzyka: utratę pracy, niezdolność do pracy oraz zgon kredytobiorcy. W przypadku utraty zatrudnienia, ubezpieczyciel przejmuje spłatę rat przez określony czas — najczęściej od trzech do dwunastu miesięcy. Warto jednak pamiętać, że wypłata świadczenia nie następuje natychmiast po zgłoszeniu szkody — polisy przewidują karencję, czyli okres oczekiwania, który może wynosić nawet trzydzieści dni od daty rozwiązania umowy o pracę. W tym czasie kredytobiorca musi samodzielnie pokrywać raty, co może stanowić dodatkowe obciążenie budżetu domowego.
Samodzielny wybór ubezpieczyciela
Bank może sugerować konkretnego ubezpieczyciela, ale nie ma prawa narzucać swojej oferty. Możemy zgłosić w instytucji finansowej polisę wykupioną samodzielnie u innego towarzystwa — wymaga to jedynie przedłożenia dokumentu potwierdzającego zakres ochrony. Szukając polisy poza bankiem, należy porównać wysokość składki, warunki wypłaty świadczenia oraz wysokość sumy ubezpieczenia. Niekiedy oferta zewnętrzna okazuje się bardziej elastyczna i tańsza niż ta proponowana przez kredytodawcę. Można także negocjować elastyczność warunków odnowienia polisy — część towarzystw pozwala na dostosowanie zakresu ochrony w trakcie trwania umowy, co może być przydatne przy zmianie sytuacji zawodowej lub rodzinnej.
Przerwa w regulowaniu zobowiązań
Co w sytuacji, gdy nie posiadamy ubezpieczenia zobowiązania i tracimy źródło utrzymania? Jeśli posiadamy oszczędności, które pozwolą nam na regularne płacenie rat, to nie ma problemu. Co jednak, jeśli nie stać nas na dalsze spłacanie kredytu, dopóki nie znajdziemy nowego zatrudnienia? Rozwiązaniem mogą być wakacje kredytowe. Polega ono na tym, że ustalamy wspólnie z przedstawicielem banku na jak długo możemy zawiesić spłacanie rat zobowiązania. Oczywiście powoduje to wydłużenie czasu spłaty o ilość miesięcy, w których rat nie oddawaliśmy.
Warto pamiętać, że przy jakichkolwiek kłopotach w spłacie zobowiązania nie wolno unikać kontaktu z bankiem. Najlepszym wyjściem jest wspólne znalezienie rozwiązania w postaci renegocjacji warunków spłaty lub wakacji kredytowych. Im wcześniej zgłosimy problem, tym większa szansa na wypracowanie ugody — banki wolą dostosować warunki spłaty niż wszczynać postępowanie windykacyjne. Część instytucji oferuje także programy restrukturyzacyjne dostosowane do sytuacji klientów w trudnej sytuacji — mogą one obejmować nie tylko zawieszenie spłaty kapitału, ale także czasowe obniżenie marży kredytu.
Warunki przyznania wakacji
Nie każdy kredytobiorca ma prawo do zawieszenia spłaty. Wakacje kredytowe są przewidziane głównie dla kredytów mieszkaniowych, a ich dostępność zależy od regulaminu danego banku. Zwykle instytucja wymaga, aby kredyt był spłacany bez opóźnień przez co najmniej dwanaście miesięcy, a wnioskodawca musi wykazać przyczynę trudności finansowych — może to być utrata pracy, choroba lub nagła zmiana sytuacji rodzinnej. W trakcie wakacji nie naliczana jest rata kapitałowa, ale odsetki mogą być doliczane do salda kredytu, co w dłuższej perspektywie zwiększa całkowity koszt zobowiązania. Niektóre banki pozwalają na maksymalnie trzy okresy zawieszenia w całym okresie kredytowania, inne ograniczają wakacje do jednorazowego skorzystania — warto sprawdzić te szczegóły przed podpisaniem umowy.
Alternatywa: wydłużenie okresu spłaty
Jeśli bank nie oferuje wakacji kredytowych lub odmówił ich przyznania, można rozważyć wydłużenie okresu spłaty. Zwiększenie liczby rat prowadzi do obniżenia miesięcznej raty, co może odciążyć budżet domowy w trudnym okresie. Minusem tego rozwiązania jest wzrost łącznej kwoty odsetek — im dłuższy czas spłaty, tym więcej zapłacimy bankowi. Niemniej, w sytuacji przejściowej, gdy priorytetem jest utrzymanie płynności finansowej, taka zmiana może być rozsądnym krokiem. Warto także pamiętać, że wydłużenie okresu kredytowania można później cofnąć — po poprawie sytuacji materialnej można wrócić do wyższych rat i skrócić czas spłaty, redukując tym samym całkowite koszty odsetek.
Rola doradcy finansowego
W sytuacji poważnych problemów ze spłatą warto skonsultować się z niezależnym doradcą finansowym, który pomoże ocenić wszystkie dostępne opcje. Profesjonalista może zanalizować warunki umowy kredytowej, wskazać możliwości renegocjacji, a także podpowiedzieć, czy np. konsolidacja zadłużenia z innych źródeł mogłaby poprawić sytuację. Niektóre organizacje pozarządowe oferują bezpłatne porady dla zadłużonych osób — warto z nich skorzystać zanim podejmiemy pochopne decyzje, które mogą pogorszyć sytuację w dłuższej perspektywie.
