Różnice między rozdzielnością majątkową a wspólnością ustawową
W rozdzielności majątkowej małżonkowie nie posiadają wspólnego majątku. Mienie pozostaje własnością tej osoby, która je nabyła. Warto jednak podkreślić, że małżeństwo może wspólnie nabywać prawa, wtedy jednak obowiązują zasady współwłasności określone w Kodeksie cywilnym.
Istnieją dwa rodzaje rozdzielności majątkowej: umowna i przymusowa. W przypadku tej pierwszej strony zawierają umowę notarialną. Każdy z małżonków zachowuje majątek nabyty przed podpisaniem intercyzy oraz po tym fakcie.
Aby zawrzeć umowę wprowadzającą rozdzielność majątkową, nie trzeba podawać powodu ani uzasadnienia. Nie ma również obowiązku osobistego stawiennictwa — intercyzę można podpisać przez pełnomocnika, ale wymaga to formy aktu notarialnego.
Przymusowa rozdzielność majątkowa powstaje na mocy orzeczenia sądu. Zarówno mąż, jak i żona mogą wystąpić z żądaniem jej ustanowienia, jeśli istnieją ku temu ważne przesłanki. Główną z nich jest sytuacja, gdy jeden z małżonków naraża interes majątkowy drugiego lub dobro rodziny.
O rozdzielność majątkową może także zawnioskować wierzyciel jednego z małżonków — pod warunkiem wykazania konieczności takiego rozwiązania.
Rozdzielność z mocy prawa występuje w przypadku ubezwłasnowolnienia, upadłości jednego z małżonków lub separacji.
Wpływ momentu podpisania intercyzy na jej skuteczność
Umowę majątkową małżonkowie podpisują w formie aktu notarialnego przed ślubem lub w trakcie trwania małżeństwa. Termin zawarcia umowy ma decydujące znaczenie, gdyż nie działa ona wstecz. Oznacza to, że intercyza nie chroni przed wspólną odpowiedzialnością za zobowiązania zaciągnięte przed dniem jej podpisania.
Rozdzielność majątkowa wobec wierzytelności powstałych po zawarciu intercyzy jest skuteczna tylko wtedy, gdy wierzyciel wiedział o jej zawarciu oraz znał rodzaj umowy. W praktyce oznacza to, że jeśli wierzyciel nie miał wiedzy o rozdzielności, może dochodzić roszczeń także od drugiego małżonka, mimo funkcjonującej intercyzy.
Samodzielność w zarządzaniu majątkiem jako główna zaleta
Podstawową zaletą intercyzy jest to, że każdy z małżonków samodzielnie zarządza swoim majątkiem i może go pomnażać. Druga strona nie ma prawa sprzeciwu wobec decyzji majątkowych partnera. Ponadto nie istnieje obowiązek informowania o stanie majątku ani o zaciąganych zobowiązaniach finansowych — nie potrzeba zgody na kredyt bez zgody współmałżonka czy inwestycje.
Każdy może inwestować zgromadzone środki według własnego uznania, co w praktyce oznacza większą swobodę działania — choćby przy zakładaniu działalności gospodarczej, inwestowaniu w nieruchomości lub lokowanie kapitału na rynkach finansowych.
Dla kogo rozdzielność majątkowa jest opłacalna
Rozdzielność majątkowa sprawdza się szczególnie dobrze w sytuacji, gdy oboje małżonkowie osiągają zbliżone zarobki. Jeśli dysproporcja jest znaczna, zawsze jedna osoba znajduje się w gorszej pozycji. Przy jednostronnym wzbogacaniu się jednego z małżonków, drugi po ustaniu małżeństwa pozostaje bez środków.
Z drugiej strony intercyza znacząco ułatwia podział majątku przy rozwodzie. Wyraźnie określone własności eliminują spory o przynależność mienia. Nie ma konieczności żmudnego ustalania, co zostało nabyte w trakcie małżeństwa, a co stanowiło własność prywatną przed związkiem.
Wiele osób prowadzących działalność gospodarczą decyduje się na intercyzę. Dzięki temu, nawet jeśli firma popadnie w kłopoty, zobowiązania spłacane są z majątku przedsiębiorcy, a nie z majątku rodzinnego. Ryzyko gospodarcze jednej osoby nie obciąża drugiej — szczególnie pomocne przy podejmowaniu decyzji o inwestycji w rozwijający się biznes.
Warto pamiętać o wzajemnym dziedziczeniu — intercyza nie ogranicza tego prawa.
Jednak przy ubieganiu się na przykład o kredyt hipoteczny rozdzielność majątkowa może stanowić przeszkodę. Małżonkowie z intercyzą nie mogą wspólnie zaciągać kredytów, co w praktyce oznacza niższy dochód do oceny zdolności kredytowej. Ponadto nie mogą wspólnie rozliczać podatku dochodowego, co w niektórych przypadkach pozbawiałoby ich korzyści fiskalnych.
Opłaty związane z ustanowieniem rozdzielności majątkowej
Osoby decydujące się na rozdzielność majątkową ponoszą koszty związane z wynagrodzeniem notariusza. Intercyza wymaga formy aktu notarialnego. Stawka według taksy notarialnej wynosi maksymalnie 400 zł, do tego należy doliczyć podatek VAT w wysokości 22%. Łącznie u notariusza zapłacisz maksymalnie 488 zł.
W praktyce ostateczna kwota może być nieco niższa, ponieważ część kancelarii stosuje stawki poniżej maksymalnych stawek taksowych. Warto porównać oferty kilku notariuszy w okolicy, szczególnie że różnica może wynieść kilkadziesiąt złotych. Nie ma natomiast dodatkowych opłat sądowych ani administracyjnych — cały koszt formalny ogranicza się do wynagrodzenia notariusza.
