Prezydent Andrzej Duda podpisał ustawę umożliwiającą proporcjonalne obniżenie składek społecznych dla osób prowadzących działalność w niewielkiej skali. Rozwiązanie dotyczy blisko ćwierć miliona przedsiębiorstw w Polsce i ma wejść w życie z początkiem 2019 roku.
- Jak działa nowy system składek społecznych?
- Kto może skorzystać z obniżonych składek?
- Od kiedy obowiązują nowe zasady?
- Wpływ na przedsiębiorczość i rynek pracy
Jak działa nowy system składek społecznych?
Rozwiązanie wprowadza uzależnienie wysokości składek ZUS od rzeczywistych przychodów przedsiębiorstwa. Dotychczasowy system wymuszał opłacanie stałych kwot niezależnie od miesięcznych wpływów, co szczególnie obciążało najmniejsze firmy. Po zmianie przedsiębiorcy będą mogli zmniejszyć wydatki na ubezpieczenia społeczne proporcjonalnie do uzyskiwanych dochodów.
Mechanizm obliczania podstawy wymiaru składek uwzględnia faktyczną kondycję finansową działalności. Jeśli w danym miesiącu firma zarobi mniej, zobowiązanie wobec ZUS automatycznie maleje. Likwiduje to sytuację, w której przedsiębiorca z przychodem 2000 zł musiał wpłacić składkę przekraczającą 1200 zł — często więcej niż połowę osiągniętego dochodu.
Kto może skorzystać z obniżonych składek?
Z preferencji mogą skorzystać osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą, których miesięczne dochody nie przekraczają 2,5-krotności minimalnego wynagrodzenia — w 2018 roku jest to 5250 zł brutto. Dla tej grupy składki na ubezpieczenie społeczne będą obliczane proporcjonalnie do wysokości osiąganych dochodów.
Ustawodawca wprowadził jednak ograniczenie czasowe: z obniżonych składek można korzystać przez maksymalnie 3 lata w ciągu ostatnich 5 lat prowadzenia firmy. Oznacza to, że przez pozostałe 2 lata przedsiębiorca musi opłacać pełne składki. Rozwiązanie ma charakter wsparcia przejściowego, nie trwałego.
Warunek dochodowy sprawdzany jest miesięcznie — przekroczenie progu 2,5-krotności pensji minimalnej w jednym okresie rozliczeniowym automatycznie przywraca pełną podstawę wymiaru na ten konkretny miesiąc. System reaguje więc dynamicznie na zmieniającą się sytuację finansową przedsiębiorcy.
Od kiedy obowiązują nowe zasady?
Choć ustawa została już podpisana, jej przepisy zaczną obowiązywać dopiero 1 stycznia 2019 roku. Na tę datę czekają zwłaszcza drobni przedsiębiorcy opłacający obecnie około 1200 zł miesięcznie. Po wprowadzeniu nowych zasad kwota składki może spaść nawet o połowę, co stanowi zauważalną ulgę w budżecie niewielkich firm.
Właściciele działalności będą mogli złożyć odpowiednie wnioski od pierwszego dnia stycznia. ZUS przewidział uproszczoną ścieżkę administracyjną — wystarczy deklaracja miesięcznego dochodu, bez konieczności dostarczania dodatkowych zaświadczeń księgowych przy każdej wpłacie. Weryfikacja przychodów nastąpi dopiero po zakończeniu roku podatkowego, na podstawie złożonego zeznania rocznego.
Wpływ na przedsiębiorczość i rynek pracy
Regulacja ma na celu pobudzenie rozwoju małej przedsiębiorczości i zachęcenie Polaków do otwierania własnych działalności gospodarczych. W obecnym modelu pełne składki ZUS często uniemożliwiają utrzymanie się na rynku dłużej niż kilka lat — wiele firm zamyka się po wygaśnięciu ulg dla początkujących przedsiębiorców, a ich właściciele stają się bezrobotni.
Nowe przepisy mają wesprzeć aktywność zawodową i różnorodne indywidualne inicjatywy. Niższe obciążenia składkowe to także większa przestrzeń do reinwestowania zysków w rozwój firmy, co może poprawić rentowność i wydłużyć czas funkcjonowania przedsiębiorstwa na rynku.
Eksperci zwracają uwagę, że zmiana szczególnie wspiera branże sezonowe i kreatywne, gdzie dochody wahają się w ciągu roku. Graficy, tłumacze, trenerzy personalni czy fotografowie — osoby świadczące usługi o nieregularnym popycie — zyskają możliwość dopasowania kosztów działalności do rzeczywistych zarobków. To może zachęcić część osób zatrudnionych na umowach na czas określony do założenia własnej firmy, zamiast oczekiwania na przedłużenie kontraktu.
