Skala problemu ubóstwa wśród dzieci w Polsce
Trzeba sobie jasno powiedzieć, że skala ubóstwa polskich dzieci jest ogromna. Winą należy obarczyć politykę, która wprawdzie zakłada pomoc, ale faktycznie oferuje ją tam, gdzie nie jest najpilniej potrzebna. W skrajnej nędzy żyje u nas 10% rodzin, a dotyczy to przede wszystkim gospodarstw wielodzietnych. W dużych miastach ubóstwo nie jest tak widoczne jak w małych miejscowościach, gdzie bieda często pozostaje w cieniu. Nasz rząd na walkę z biedą wśród dzieci przeznacza rocznie około 1,8% PKB, co stanowi nieporównywalnie niską kwotę w stosunku do wydatków kierowanych na emerytury. Oznacza to, że na działania wspierające najmłodszych idzie znacznie mniej środków niż na świadczenia emerytalne, choć to właśnie inwestycja w dzieci decyduje o przyszłości społeczeństwa.
Rządowe formy wsparcia dla rodzin dotkniętych ubóstwem
Pierwszym rozwiązaniem, które przychodzi do głowy, gdy myśli się o pomocy rodzinom wielodzietnym, jest program 500+. Mimo że został on wdrożony w życie w 2016 roku, spadek ubóstwa pomiędzy 2015 rokiem (kiedy go jeszcze nie było) a 2017 rokiem wyniósł 48%. To oczywiście tylko dane szacunkowe — sytuacja w terenie wygląda znacznie gorzej. Sporo osób uważa, że program 500+ to wyłącznie kampania polityczna, jednak lepiej podjąć jakiekolwiek działanie niż pozostać bezczynnym, gdy bieda wśród dzieci jest tak ogromna. Obok transferów pieniężnych istnieją również świadczenia celowe wypłacane przez ośrodki pomocy społecznej, takie jak zasiłki rodzinne, dodatki z tytułu urodzenia dziecka czy wsparcie w formie dożywiania w szkołach. Niestety te świadczenia często nie docierają do rodzin najbardziej potrzebujących, ponieważ wymogi formalne, biurokracja i brak wiedzy o dostępnych programach stanowią dla nich barierę nie do pokonania.
Pozarządowe inicjatywy wspierające ubogie dzieci
Gdyby polskie dzieci miały liczyć wyłącznie na dotacje państwa, sytuacja wyglądałaby znacznie gorzej. Na szczęście nie brakuje u nas szlachetnych obywateli, którzy organizują akcje wsparcia. Do takich inicjatyw należy ogólnopolski projekt „Szlachetna paczka”, realizowany od 2001 roku z inicjatywy ks. Jacka Wiosny Stryczka. Jego idea zakłada pomoc tam, gdzie bieda jest naprawdę skrajna; konkretne wsparcie ma na celu nie tylko pomoc materialną, ale także pokazanie rodzinom w trudnej sytuacji, że nie są pozostawione same sobie. „Szlachetną paczkę” tworzą wolontariusze i darczyńcy, którym leży na sercu dobro najuboższych dzieci i ich rodzin. Co ważne, każda rodzina jest wizytowana przez wolontariuszy, co pozwala precyzyjnie określić potrzeby i uniknąć sytuacji, w której pomoc trafia do osób nieuprawnionych.
Młodszą siostrą „Szlachetnej paczki” jest Akademia Przyszłości, która także wspiera dzieci ubogie oraz pochodzące z rodzin wielodzietnych. Wsparcie polega tutaj na współpracy z tutorem — osobą, która indywidualnie pracuje z dzieckiem, pokazuje mu możliwości rozwoju i zachęca do działania, udowadnia, że bieda nie determinuje całego życia. Tutorzy pomagają w odrabianiu lekcji, rozwijają zainteresowania, towarzyszą w rozmowach o planach na przyszłość. Oczywiście najuboższym pomagają także urzędy i fundacje w ramach systemu pomocy rodzinom, lecz im więcej zorganizowanych akcji pomocowych, tym lepiej, ponieważ prawdziwa nędza jest cicha i żyje w ukryciu. Czasem nawet wstyd nie pozwala pokonać pewnych barier społecznych, a wsparcie ze strony organizacji pozarządowych jest mniej formalne i łatwiej dostępne niż pomoc urzędowa.
Praktyczne sposoby indywidualnego zaangażowania w pomoc dzieciom
Pomóc ubogim dzieciom może tak naprawdę każdy — od urzędnika po prezesa światowej firmy. Czasem wystarczy tylko naprawdę chcieć i wykrzesać z siebie odrobinę współczucia oraz empatii. Najlepiej pomyśleć o tym, że każdy z nas mógłby być na miejscu zaniedbanego dziecka. Można zatem zostać wolontariuszem, wspierać fundację jako darczyńca lub samemu założyć fundację pomocy ubogim dzieciom. Dobrym pomysłem są także różnego rodzaju aukcje charytatywne, kwesty i zbiórki żywności oraz innych potrzebnych rzeczy. Oprócz tego warto zrobić przegląd własnych ubrań i zabawek, którymi nasze dzieci już się nie bawią. Dla nas te przedmioty nie przedstawiają żadnej wartości, a komuś mogą bardzo pomóc. Pozostaje także kwestia 1% podatku, który warto przekazać organizacjom działającym na rzecz najuboższych dzieci — to prosty sposób, by realnie wesprzeć konkretne działania bez ponoszenia dodatkowych kosztów, ponieważ 1% i tak odprowadzany jest do urzędu skarbowego, a my możemy zadecydować, kto skorzysta z tych środków.
Wolontariat jako forma bezpośredniego wsparcia
Wolontariat nie wymaga szczególnych kwalifikacji — wystarczy chęć pomocy i kilka godzin tygodniowo. Organizacje takie jak „Szlachetna paczka” czy lokalne stowarzyszenia chętnie przyjmują osoby gotowe angażować się w odwiedziny, sortowanie darów, organizację wydarzeń integracyjnych. Bezpośredni kontakt z rodziną w potrzebie pozwala lepiej zrozumieć złożoność problemu ubóstwa i dostrzec, że nie chodzi tylko o brak pieniędzy, ale także o izolację społeczną, brak perspektyw i poczucie bezradności.
Darowizny rzeczowe i finansowe
Przekazywanie odzieży, zabawek, artykułów szkolnych to najprostsza forma wsparcia. Warto jednak pamiętać, by przekazywać rzeczy w dobrym stanie — ubogie dzieci również zasługują na godność i nie powinny czuć się odbiorcami „śmieci”. Darowizny finansowe można kierować zarówno na konkretne zbiórki (np. na leczenie, remont mieszkania), jak i na ogólne wsparcie działalności fundacji, która samodzielnie rozdzieli środki tam, gdzie są najpilniej potrzebne.
Angażowanie firm i instytucji w akcje pomocowe
Przedsiębiorstwa mogą wspierać dzieci ubogie nie tylko finansowo, ale także poprzez programy stażowe, warsztaty zawodowe, darowizny rzeczowe ze swojego asortymentu. Szkoły, biblioteki, domy kultury to miejsca, gdzie można organizować zbiórki, imprezy charytatywne, aukcje prac dzieci. Każda taka inicjatywa buduje świadomość problemu i mobilizuje szersze grono osób do działania. Dzięki zaangażowaniu lokalnych społeczności pomoc staje się bardziej autentyczna i trwalsza niż jednorazowe akcje.
