W niedzielę premier przedstawił nowe propozycje programowe Prawa i Sprawiedliwości na wybory samorządowe. Jest ich pięć i rząd zamierza nie szczędzić na nie finansowych środków. Jak przedstawia się ten program?
- Oszczędność energii w budynkach
- Najbliższa okolica, otoczenie
- Nowoczesna gmina
- 100 megabitów na 100-lecie niepodległości
- Mieszkasz, decydujesz
Oszczędność energii w budynkach
Pierwsza z nowych propozycji skupia się na termomodernizacji obiektów mieszkalnych. Zrealizowanie założeń ma przynieść właścicielom niższe rachunki za ogrzewanie oraz wpłynąć na poprawę jakości powietrza. Ekologia stanowi priorytet w programie — zakłada on również obniżenie opłat za wywóz śmieci dla gospodarstw, które konsekwentnie segregują odpady. Przewidywany koszt wdrożenia tych działań to 100 mld zł rozłożone na dekadę.
Inwestycje w ocieplenie budynków, wymianę okien czy modernizację systemów grzewczych mają się przyczynić do redukcji emisji CO₂. Programem objęte będą zarówno budynki wielorodzinne, jak i domy jednorodzinne w małych miejscowościach, co pozwoli zmniejszyć dysproporcje rozwojowe między miastami a terenami wiejskimi. Szczególną uwagę poświęcono obiektom użyteczności publicznej — szkoły, przedszkola, przychodnie zdrowia otrzymają priorytet w termomodernizacji, aby ograniczyć koszty ich utrzymania przy jednoczesnym zwiększeniu komfortu użytkowników.
Rząd planuje także wdrożenie mechanizmów zachęcających do wymiany starych pieców węglowych na niskoemisyjne źródła ciepła — pompy ciepła, kotły gazowe czy piece na biomasę. Ma to bezpośrednio przełożyć się na zmniejszenie smogu, szczególnie w rejonach, gdzie jakość powietrza od lat przekracza normy dopuszczalne.
Najbliższa okolica, otoczenie
Ten punkt ma poprawić komfort codziennego życia obywateli poprzez rozwój infrastruktury rekreacyjnej. 500 mln zł zostanie przeznaczone na budowę siłowni plenerowych, otwartych stref aktywności, sportowych ośrodków oraz placów zabaw.
Szczególną uwagę rząd poświęci osobom starszym. W praktyce oznacza to zwiększenie wydatków na domy seniora, zapewnienie potrzebnej rehabilitacji oraz dostępu do specjalistycznej opieki medycznej. Planowane są także programy aktywizujące seniorów — zajęcia kulturalne, warsztaty czy grupy wsparcia. Celem jest nie tylko wydłużenie życia, ale przede wszystkim poprawa jego jakości w okresie starości.
W ramach tego punktu przewidziano również inwestycje w przestrzenie zielone — budowę parków miejskich, ciągów pieszych i rowerowych oraz nasadzenia drzew. Miejsca te mają stać się naturalnymi punktami spotkań mieszkańców i przyczynić się do wzmocnienia więzi społecznych w lokalnych społecznościach.
Nowoczesna gmina
Punkt opracowano z myślą o mieszkańcach małych miejscowości, którzy do tej pory mogli odczuwać niedoinwestowanie swojego regionu. W ramach programu ruszą remonty dróg i chodników, renowacje dworców oraz odbudowa połączeń autobusowych. Szczególny nacisk zostanie położony na chodniki prowadzące do szkół — mają one zapewnić uczniom bezpieczną drogę do placówek edukacyjnych.
Realizacja założeń stanowi ukłon w stronę mieszkańców peryferii, którzy niejednokrotnie obserwowali koncentrację inwestycji w dużych ośrodkach miejskich. Teraz rząd deklaruje, że również w tych mniejszych miejscowościach pełną parą mają ruszyć prace infrastrukturalne. Konkretna kwota nie padła — premier Mateusz Morawiecki zasugerował jednak, że mowa o miliardach złotych.
Program ma objąć także modernizację oświetlenia ulicznego z wykorzystaniem technologii LED, co znacząco obniży koszty eksploatacji oraz poprawi bezpieczeństwo na drogach po zmroku. Przewidziano również budowę parkingów przy urzędach gminnych, co ułatwi mieszkańcom załatwianie spraw urzędowych, oraz rozbudowę infrastruktury wodociągowej i kanalizacyjnej w miejscowościach, które dotąd nie miały dostępu do sieci.
Dodatkowym elementem programu jest digitalizacja urzędów gminnych — wdrożenie systemów e-administracji pozwoli mieszkańcom na załatwianie wielu formalności przez internet, bez konieczności wizyty w urzędzie. Ma to szczególne znaczenie dla osób starszych czy niepełnosprawnych, dla których dojazd do siedziby gminy może stanowić poważną przeszkodę.
100 megabitów na 100-lecie niepodległości
Setną rocznicę odzyskania niepodległości rząd zamierza uczcić inwestycją w szybki internet. Deklaracja zakłada przeznaczenie 4 mld zł na to, aby w ciągu najbliższych trzech lub czterech lat doprowadzić szerokopasmowy dostęp do wszystkich gmin, w tym do 20 000 szkół.
Działanie to ma zniwelować nierówności cyfrowe w społeczeństwie i zapewnić dzieciom oraz młodzieży ze wsi i małych miejscowości takie same możliwości edukacyjne, jakie mają ich rówieśnicy z dużych miast. Szybki internet umożliwi korzystanie z platform e-learningowych, zdalną naukę języków obcych czy udział w kursach online, które wcześniej były dostępne jedynie w większych ośrodkach.
Program obejmuje także wsparcie dla lokalnych firm — lepszy dostęp do sieci pozwoli przedsiębiorcom rozwijać sprzedaż online, korzystać z usług cloudowych oraz sprawniej komunikować się z kontrahentami. Ma to szczególne znaczenie dla małych i średnich przedsiębiorstw, które stanowią trzon gospodarki w gminach wiejskich.
Infrastruktura szerokopasmowa ma również wspomóc rozwój e-zdrowia — telekonsultacje lekarskie, zdalna diagnostyka czy elektroniczne recepty staną się dostępne dla mieszkańców oddalonych od większych ośrodków medycznych. To rozwiązanie pozwoli na szybszą diagnozę i lepszą opiekę nad pacjentami, zwłaszcza w regionach o ograniczonym dostępie do specjalistów.
Mieszkasz, decydujesz
Pod nazwą programową kryje się projekt dopłat do budżetów obywatelskich w samorządach o wartości 300 mln zł. Zamysł polega na tym, by mieszkańcy mieli większe środki do rozdysponowania na realizację tych projektów w swojej okolicy, które uznają za najbardziej potrzebne.
Budżety obywatelskie to mechanizm pozwalający lokalnej społeczności decydować o części wydatków gminy czy miasta. Mieszkańcy zgłaszają pomysły — mogą to być place zabaw, remonty świetlic, nasadzenia drzew czy zakup sprzętu dla straży pożarnej — a następnie w głosowaniu wybierają projekty do realizacji. Rządowe dopłaty mają zwiększyć pulę środków dostępnych w ramach budżetów partycypacyjnych oraz zachęcić gminy do ich wprowadzenia.
Dzięki temu lokalne społeczności zyskają większy wpływ na kształt swojego otoczenia i będą mogły kierować inwestycjami w obszary, które naprawdę wymagają poprawy. Program ma również wzmocnić aktywność obywatelską i zaangażowanie mieszkańców w sprawy lokalnej wspólnoty, co w dłuższej perspektywie przyczyni się do budowy świadomego społeczeństwa dbającego o dobro wspólne.
Rząd zakłada, że dopłaty będą proporcjonalne do liczby mieszkańców danej gminy, co pozwoli uniknąć sytuacji, w której tylko duże miasta korzystają z programu. Mechanizm ma sprawić, że nawet najmniejsze gminy otrzymają realną pulę środków na realizację projektów zgłaszanych przez ich mieszkańców. Przewidziano także wsparcie metodyczne dla samorządów, które dopiero zaczynają wprowadzać budżety obywatelskie — konsultanci pomogą w prawidłowym przeprowadzeniu procesu, od zbierania projektów po finalne głosowanie i wdrożenie.
