Program wsparcia dla wielodzietnych matek budzi emocje od momentu pierwszych zapowiedzi. Pytania o konkretny termin startu, wysokość świadczenia i krąg uprawnionych odbiorców pojawiają się regularnie. Poniżej przedstawiamy najbardziej aktualne informacje — bez ogólników.
Kiedy wystartuje program
Minister rodziny, pracy i opieki społecznej Bartłomiej Marczuk stwierdził publicznie, że Mama Plus ruszy w 2019 roku. Mimo pierwotnych planów wprowadzenia regulacji 1 stycznia, konieczne konsultacje przesunęły datę wejścia w życie przepisów. Resort tłumaczy opóźnienie charakterem świadczenia — ma ono obejmować wszystkie kobiety spełniające warunki, niezależnie od daty urodzenia dzieci, więc późniejszy start nie eliminuje żadnej z kandydatek.
W założeniach ministerstwa świadczenie kompensuje wkład w system emerytalny, jaki matki czworga lub więcej dzieci wnoszą poprzez wychowanie przyszłych pracowników odprowadzających składki ZUS. To szczególnie istotne dla kobiet, którym nie przysługuje minimalna emerytura lub które otrzymują kwoty niższe od tego progu — często ze względu na wieloletnią przerwę w aktywności zawodowej.
Mechanizm działania świadczenia
Świadczenie wynosi nieco ponad 1000 zł brutto i ma trafiać do matek czworga lub więcej dzieci, które nigdy nie pracowały zawodowo albo pracowały w wymiarze niewystarczającym do nabycia prawa do minimalnej emerytury. To nie dodatek do istniejącego świadczenia, lecz wyrównanie dla osób, którym brakuje środków do życia na emeryturze.
Program adresowany jest przede wszystkim do kobiet, które zrezygnowały z kariery zawodowej na rzecz opieki nad dziećmi i które obecnie cierpią konsekwencje finansowe tej decyzji. Nie każda matka automatycznie otrzyma pieniądze — warunkiem jest brak emerytury lub jej wysokość poniżej kwoty minimalnej emerytury. Jeśli kobieta pracowała na tyle długo, by wypracować minimum emerytalne lub wyższe świadczenie, program jej nie obejmuje.
Kryteria przyznania
Odbiorcami programu będą zarówno matki, które urodziły i wychowały co najmniej czworo dzieci, jak i ojcowie wychowujący samotnie czworo lub więcej dzieci — pod warunkiem śmierci matki lub jej trwałego odejścia z życia rodziny. Uprawnienie nie przysługuje osobom, które formalnie mają czworo dzieci, lecz nie wypełniały wobec nich obowiązków rodzicielskich.
Wykluczone grupy
Świadczenie nie trafi do rodziców, którzy zostali pozbawieni władzy rodzicielskiej — całkowicie lub częściowo — oraz do tych, których dzieci przez dłuższy czas pozostawały w pieczy zastępczej. Wykluczeni są także rodzice z udokumentowaną, długą przerwą w sprawowaniu opieki nad małoletnimi dziećmi. Ponadto program przewiduje zawieszenie wypłaty w sytuacji aresztowania odbiorcy lub jego umieszczenia w placówce odwykowej z całodobowym pobytem.
Próg dochodowy i emerytura
Mama Plus to mechanizm dla osób, które nie nabyły prawa do emerytury lub których świadczenie emerytalne jest niższe niż minimalne. Jeśli ktoś pobiera emeryturę w wysokości równej lub wyższej niż minimalna, program go nie dotyczy — bez względu na liczbę wychowanych dzieci.
Procedura aplikowania
Aby uzyskać świadczenie w ramach Mama Plus, należy złożyć wniosek w ZUS lub KRUS — w zależności od tego, który z tych systemów dotyczy danej osoby. Moment, w którym wnioski staną się dostępne, zależy od finalnego uchwalenia przepisów i ogłoszenia ich w Dzienniku Ustaw. Ministerstwo nie podało jeszcze szczegółowej listy dokumentów wymaganych do wniosku, ale można spodziewać się, że konieczne będzie przedłożenie aktów urodzenia dzieci oraz zaświadczeń potwierdzających brak lub wysokość dotychczasowej emerytury.
Po uruchomieniu programu ZUS i KRUS będą weryfikować złożone wnioski pod kątem liczby dzieci, ciągłości opieki i stanu majątkowego wnioskodawcy. Dla osób, które mają wątpliwości co do swojej sytuacji prawnej — na przykład ze względu na złożoną historię rodzinną — warto rozważyć konsultację z prawnikiem specjalizującym się w prawie rodzinnym, by przed złożeniem wniosku wyjaśnić wszystkie formalne okoliczności.
