Jak dowiedzieć się, że ktoś zaciągnął zobowiązanie na nasze dane
O tym, że ktoś wziął na nas zobowiązanie, dowiadujemy się najczęściej w momencie, gdy otrzymujemy wezwanie do zapłaty zaległych rat. Oznacza to, że najprawdopodobniej padliśmy ofiarą oszusta, który zdobył nasze dane i je wykorzystał. Co robić w takiej sytuacji? Jak chronić się przed wyłudzeniami?
- Jak sprawdzić, czy ktoś wziął na mnie kredyt
- Sposoby wyłudzenia danych osobowych
- Procedura po kradzieży dokumentów
Jak sprawdzić, czy ktoś wziął na mnie kredyt
Aby nie być niemile zaskoczonym, że ktoś wziął na nas zobowiązanie, warto samemu trzymać rękę na pulsie. Jak można dowiedzieć się, czy ktoś zaciągał pożyczkę lub kredyt na nasze nazwisko? Wystarczy uzyskać wgląd do historii kredytowej w Biurze Informacji Kredytowej. Tam są zawarte informacje o wszystkich zobowiązaniach finansowych zaciąganych na nasz PESEL. Można skorzystać także z Biura Informacji Gospodarczej czy Krajowego Rejestru Długów.
Regularny monitoring własnej historii kredytowej pozwala wykryć podejrzane operacje już na wczesnym etapie. BIK oferuje możliwość pobrania darmowego raportu raz w roku, a także płatne subskrypcje z dostępem do bieżących informacji. Warto również założyć alert kredytowy, który automatycznie powiadomi nas o każdej próbie zaciągnięcia zobowiązania na nasze dane.
Dodatkowym zabezpieczeniem jest możliwość zastrzeżenia numeru PESEL w systemie, co uniemożliwia zaciąganie zobowiązań bez naszej osobistej wizyty w instytucji finansowej. Takie zastrzeżenie możesz wykonać nieodpłatnie przez portal gov.pl lub w dowolnym banku. Procedura trwa kilka minut i znacząco podnosi poziom ochrony twoich danych.
Sposoby wyłudzenia danych osobowych
Najczęściej do oszustwa dochodzi wtedy, gdy nasze dokumenty zostają skradzione lub po prostu gdy je zgubiliśmy. Niektóre pożyczki jest teraz łatwo dostać, szczególnie te udzielane przez prywatne firmy pożyczkowe. Wystarczy czasami sam dowód, aby zaciągnąć zobowiązanie. Poza kradzieżą lub zgubieniem dokumentów są jeszcze inne metody „wyłudzenia” danych.
Nie można dawać dowodu osobistego w zastaw czegoś, np. by wypożyczyć rower. To samo dotyczy prawa jazdy i paszportu. Odradza się także skanowania, kopiowania takich dokumentów. Lepiej też nie robić im zdjęć. Nigdy nie wiadomo, kiedy informacje zawarte w plikach mogą trafić w niepowołane ręce.
Szczególnie niebezpieczne są sytuacje, w których zostawiamy fotokopie dokumentów w hotelach, przy wynajmie samochodów czy podczas załatwiania różnych formalności. Oszuści wykorzystują także phishing i fałszywe formularze online, przez które wyłudzają skany dokumentów tożsamości pod pozorem weryfikacji danych.
Współczesne metody cyberprzestępców
W erze cyfryzacji pojawiły się nowe zagrożenia. Cyberprzestępcy wykorzystują technikę socjotechniki — podszywają się pod pracowników banków, kurierów czy urzędników, by wyłudzić od nas dane lub skany dokumentów. Fałszywe wiadomości SMS, e-maile z załącznikami zawierającymi złośliwe oprogramowanie, czy spreparowane strony WWW imitujące serwisy bankowe to tylko część arsenału oszustów.
Warto pamiętać, że żaden bank nigdy nie poprosi o przesłanie skanu dowodu przez e-mail ani nie zażąda podania pełnych danych logowania do bankowości elektronicznej telefonicznie. W razie wątpliwości zawsze należy zweryfikować autentyczność kontaktu, dzwoniąc na oficjalny numer infolinii instytucji.
Procedura po kradzieży dokumentów
Chcąc ustrzec się przed wzięciem zobowiązania na nasze nazwisko, warto wdrożyć środki zapobiegawcze, gdy dojdzie do zgubienia lub kradzieży dowodu osobistego. Od czego zacząć? Na początku trzeba zgłosić zgubienie lub kradzież. Gdzie to zrobić? Wystarczy zgłosić się do banku. Instytucje te przyjmują takie zgłoszenia nawet od osób, które nie są ich klientami. Można powiadomić o tym instytucję również drogą internetową lub telefoniczną. Na pewno nie można z tym zwlekać — złodzieje mogą działać bardzo szybko.
Kolejnym krokiem jest powiadomienie o kradzieży policji. W tym samym czasie należy poinformować o tym organ gminy i dopełnić wszelkich formalności, by wydane zostały nowe dokumenty. Zgłoszenie do banku powoduje natychmiastowe zastrzeżenie dokumentu w bazie PESEL, co uniemożliwia jego wykorzystanie do zaciągania zobowiązań finansowych.
Jeśli do kradzieży dowodu lub paszportu doszło za granicą, niezbędne będzie poinformowanie placówki konsularnej. Jeśli wiemy już na pewno, że ktoś wziął na nas pożyczkę, dostaliśmy wezwanie do zapłaty itp., wówczas należy napisać odwołanie do firmy pożyczkowej.
Dowody niezbędne w procedurze odwoławczej
Należy wyjaśnić w piśmie zaistniałą sytuację, przedstawić dokumenty, że dowód został skradziony, że ewentualna opłata weryfikacyjna została wykonana nie z naszego rachunku bankowego, że na dane konto nie wpłynęła kwota pożyczki itp. Im więcej takich dowodów, tym większe szanse na anulowanie umowy, która nie została zawarta przez nas, a przez złodzieja posługującego się naszymi danymi.
Do odwołania warto dołączyć:
- Potwierdzenie zgłoszenia kradzieży lub utraty dokumentu na policji
- Zaświadczenie z banku o zastrzeżeniu dokumentu
- Wyciągi bankowe potwierdzające, że środki z pożyczki nie wpłynęły na nasze konto
- Dokumentację potwierdzającą naszą lokalizację w dniu zawarcia umowy (jeśli to możliwe)
- Dowód zastrzeżenia numeru PESEL w systemie (o ile zostało wykonane przed oszustwem)
W skrajnych przypadkach, gdy firma pożyczkowa odmawia anulowania umowy, warto skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w prawie bankowym lub skorzystać z bezpłatnych porad organizacji konsumenckich. Złożenie zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa do prokuratury dodatkowo wzmacnia naszą pozycję w sporze z instytucją finansową.
Działania profilaktyczne po rozwiązaniu sprawy
Nawet jeśli uda się unieważnić nieuczciwie zaciągniętą umowę, warto wzmocnić ochronę swoich danych na przyszłość. Poza zastrzeżeniem PESEL rozważ aktywację powiadomień SMS o każdej próbie weryfikacji twoich danych w BIK. Taką usługę oferują niektóre banki oraz samo Biuro Informacji Kredytowej.
Systematycznie sprawdzaj swoje raporty kredytowe — najlepiej co kwartał. Pamiętaj, że jeden darmowy raport rocznie to minimum, ale wiele instytucji oferuje tańsze pakiety abonamentowe z pełnym monitoringiem. Działanie szybko i metodycznie znacznie zwiększa szanse na uniknięcie odpowiedzialności za cudze długi.
