Możliwość płacenia kartą daje ogromny komfort. Nie trzeba martwić się o to, by mieć stale przy sobie gotówkę. Co więcej, dzięki możliwości płacenia zbliżeniowo, cała procedura przebiega znacząco szybciej. Warto jednak wiedzieć, co zrobić, aby było też bezpiecznie. Podpowiadamy!
- Jak działa technologia zbliżeniowa?
- Plusy i minusy transakcji bezstykowych
- Sposoby ochrony podczas transakcji zbliżeniowych
Jak działa technologia zbliżeniowa?
Karta zbliżeniowa, inaczej bezstykowa, to plastikowa karta elektroniczna wyposażona w technologię RFID lub NFC. Wyglądem przypomina zwykłą kartę płatniczą, ma jednak dodatkowo wbudowany mikroprocesor, pamięć oraz antenę radiową umożliwiającą komunikację z terminalem na odległość. Płatności dokonuje się poprzez zbliżenie karty do terminala płatniczego — zazwyczaj w odległości kilku centymetrów. Nie jest konieczne wkładanie jej do czytnika ani podawanie kodu PIN, pod warunkiem że transakcja nie przekracza określonego limitu (obecnie 50 zł, choć od niedawna obowiązują nowe zasady regulujące tę wartość progową).
Dzisiaj karty zbliżeniowe to standard, jeśli chodzi o karty debetowe wydawane przez większość banków w Polsce. Warto jednak wiedzieć, że nie ma obowiązku korzystania z płatności zbliżeniowych. Funkcję tę można wyłączyć z poziomu bankowości internetowej, aplikacji mobilnej lub kontaktując się bezpośrednio z doradcą bankowym. Niektórzy klienci decydują się na takie rozwiązanie ze względów bezpieczeństwa, inni po prostu preferują tradycyjny sposób płacenia z użyciem PIN-u.
Plusy i minusy transakcji bezstykowych
Do głównych atutów korzystania z płatności zbliżeniowych należy przede wszystkim szybkość realizacji transakcji. Proces płatności trwa dosłownie sekundę — wystarczy zbliżyć kartę do terminala i gotowe. Nie trzeba wpisywać PIN-u (jeśli kwota mieści się w limicie), co znacząco przyspiesza obsługę, szczególnie w miejscach o dużym natężeniu ruchu, takich jak supermarkety, stacje benzynowe czy fast foody.
Kolejną zaletą jest elastyczność form płatności. Osoby, które nie lubią nosić plastikowych kart, mogą płacić zbliżeniowo przy użyciu alternatywnych nośników: naklejki NFC przyklejonej do telefonu, breloczka, smartwatcha, bransoletki fitness czy bezpośrednio z telefonu komórkowego przez Google Pay, Apple Pay lub BLIK. Co więcej, takie karty mogą pełnić dodatkowe funkcje — na przykład służyć jako bilet komunikacji miejskiej, karta dostępu do budynku biurowego czy identyfikator biblioteczny.
Minusem korzystania z kart zbliżeniowych jest oczywiście ryzyko nadużyć w przypadku utraty karty. Jeśli karta zostanie skradziona, złodziej może dokonywać jednorazowych transakcji bez autoryzacji kodem PIN — co prawda tylko do określonego limitu, ale mimo wszystko stwarza to zagrożenie utraty środków. Dodatkowym utrudnieniem może być fakt, że nie wszystkie punkty handlowo-usługowe czy gastronomiczne dysponują terminalami obsługującymi płatności zbliżeniowe. W takich sytuacjach konieczne jest zapłacenie gotówką lub kartą z użyciem PIN-u.
Sposoby ochrony podczas transakcji zbliżeniowych
Nigdy nie przekazuj karty innej osobie
Przede wszystkim nie należy nikomu dawać karty do ręki, nawet sprzedawcy czy kelnerowi. Zapobiega się w ten sposób mechanicznemu kopiowaniu danych lub wykonaniu dodatkowej, nieautoryzowanej transakcji. Nie mamy obowiązku podawać sprzedawcy karty — to my sami dokonujemy płatności, zbliżając kartę do terminala.
Regularnie kontroluj historię operacji
Kolejną zasadą, o jakiej warto pamiętać, jest systematyczne sprawdzanie historii transakcji w aplikacji mobilnej banku lub bankowości internetowej. Może się bowiem okazać, że kartę nam skradziono lub ktoś wykonał płatność bez naszej wiedzy. W przypadku wykrycia nieautoryzowanej operacji należy niezwłocznie zastrzec kartę, dzwoniąc na infolinię banku. Szybkie wykrycie nieprawidłowości ogranicza straty i pozwala na sprawniejsze dochodzenie roszczeń.
W tym miejscu warto zaznaczyć, że zgodnie z przepisami Dyrektywy PSD2 klient odpowiada za nieautoryzowane transakcje wykonane kartą zbliżeniową tylko do kwoty 50 euro. Powyżej tej wartości odpowiedzialność spada na bank, czyli maksymalnie możemy stracić około 200 zł (w zależności od aktualnego kursu waluty). Oznacza to, że nawet w przypadku błędnej lub nieautoryzowanej transakcji, ryzyko finansowe klienta pozostaje ograniczone.
Mechanizmy zabezpieczające wbudowane w system
Co więcej, karty zbliżeniowe mają wbudowane liczniki transakcji. Najczęściej można dokonać od trzech do pięciu transakcji zbliżeniowych bez podawania kodu PIN, choć to nie reguła — zależy od ustawień konkretnego banku. Może się zdarzyć, że już przy trzeciej płatności terminal poprosi o PIN. Jest to dodatkowe zabezpieczenie przed nieautoryzowanym użyciem karty po jej kradzieży.
W kwestii bezpieczeństwa warto wiedzieć, że nie da się wykraść danych z karty zbliżeniowej i ją skopiować — każda transakcja generuje unikalny kod autoryzacyjny, który nie może być ponownie użyty. Tak samo nie jest możliwe przeprowadzenie tzw. ataku przekaźnikowego (relay attack), w którym przestępcy próbowaliby przedłużyć zasięg komunikacji między kartą a terminalem. Nowoczesne zabezpieczenia kryptograficzne skutecznie uniemożliwiają tego typu próby oszustwa.
Nie ma się więc co obawiać noszenia karty przy sobie ani nie trzeba chować jej do specjalnego etui z ekranowaniem RFID — takie akcesoria są bardziej produktem marketingowym niż realną ochroną przed zagrożeniem. Niebezpieczne dla sytuacji finansowej klienta może być jedynie to, że przez kartę zbliżeniową można łatwiej wejść w debet. Wszystko z uwagi na rozliczanie offline — niektóre transakcje zbliżeniowe są księgowane z opóźnieniem, co może prowadzić do przekroczenia salda bez natychmiastowej świadomości posiadacza karty.
Ustal limity transakcji w aplikacji bankowej
Wiele banków oferuje możliwość indywidualnego ustawienia limitów dla płatności zbliżeniowych — zarówno kwoty pojedynczej transakcji, jak i dziennego sumarycznego limitu. Skorzystanie z tej opcji pozwala minimalizować potencjalne straty w razie zgubienia lub kradzieży karty. Niektóre aplikacje bankowe umożliwiają także czasowe zablokowanie możliwości płatności zbliżeniowych bez konieczności zastrzegania całej karty — przydatna funkcja, gdy tymczasowo nie potrzebujesz tej formy płatności lub podejrzewasz, że karta może być narażona na nieautoryzowane użycie.
Natychmiast zgłoś utratę karty
W przypadku zgubienia lub kradzieży karty niezwłocznie zablokuj ją przez infolinię banku, aplikację mobilną lub bankowość internetową. Im szybciej to zrobisz, tym mniejsze ryzyko nieautoryzowanych transakcji. Większość banków oferuje całodobową infolinię umożliwiającą błyskawiczne zastrzeżenie karty. Po zgłoszeniu utraty bank zazwyczaj automatycznie analizuje ostatnie transakcje i w razie wykrycia podejrzanych operacji zwraca środki na konto klienta bez dodatkowych formalności.
