Kryteria wyboru niezawodnego alkomatu
Przez lata alkomat funkcjonował głównie jako narzędzie kontroli drogowej organów ścigania. Jednak rosnąca świadomość społeczna dotycząca konsekwencji prowadzenia pojazdów mechanicznych po spożyciu alkoholu przyczyniła się do stopniowego wzrostu zainteresowania sprzętem, który umożliwia samodzielny pomiar.
Rynek oferuje szeroki wybór alkomatów, o zróżnicowanym stopniu możliwości użytkowych, warto jednak zawsze wybierać urządzenia z sensorem wysokiej jakości. To najważniejszy element konstrukcyjny alkomatu, który warunkuje jego prawidłowe działanie. Z uwagi na rodzaj sensora w sprzedaży znajdziemy alkomaty półprzewodnikowe, elektrochemiczne i spektrofotometryczne. Każdy z tych typów cechuje się inną dokładnością pomiaru oraz żywotnością — alkomaty elektrochemiczne zapewniają większą precyzję niż modele półprzewodnikowe, jednak również wymagają częstszej konserwacji.
Czym jest kalibracja alkomatu
Sensor jest sercem alkomatu i jeżeli chcemy, aby urządzenie funkcjonowało prawidłowo musimy pamiętać o jego regularnym serwisie. Kalibracja alkomatu to zabieg kontrolno-optymalizujący, podczas którego sprawdzeniu podlega sensor oraz oprogramowanie urządzenia. O tym jak często alkomat musi zostać poddany kalibracji decyduje przede wszystkim rodzaj sensora, znaczenie ma również sposób użytkowania i warunki przechowywania sprzętu.
W profesjonalnych sklepach kalibracja alkomatu jest wykonywana często przy zakupie alkomatu, kolejny serwis przeprowadza się zazwyczaj po wykonaniu od 200 do 500 pomiarów. Dobrze korzystać z usług jedynie specjalistycznych punktów sprzedaży i obsługi, tylko w ten sposób zyskujemy pewność, że pomiar alkomatem jest wiarygodny. Nieprawidłowa kalibracja może skutkować wynikiem zaniżonym o kilkadziesiąt procent, co stwarza ryzyko nieświadomego przekroczenia dopuszczalnej normy przed jazdą.
Warto dodać, że w sprzedaży dostępne są alkomaty oferowane jako sprzęt, który nie wymaga kalibracji. Należy podchodzić do takich urządzeń z dużą dozą rezerwy, ponieważ czujnik pomiaru w tego rodzaju alkomatach jest słabej jakości i nie pozwala na wykonanie takiego zabiegu, co przekłada się na zafałszowane wyniki badania. W praktyce każdy sensor ulega z czasem zużyciu i bez kalibracji staje się mało użyteczny.
Koszt kalibracji w zależności od typu urządzenia
Koszt kalibracji alkomatu uzależniony jest od rodzaju urządzenia. W przypadku popularnych alkomatów półprzewodnikowych musimy liczyć się z wydatkiem od 70 zł do 150 zł. Cena kalibracji alkomatów profesjonalnych, dowodowych, gdzie zastosowano czujniki elektrochemiczne oscyluje pomiędzy 100 zł a 400 zł. Wyższa stawka wynika zarówno z bardziej zaawansowanej technologii pomiaru, jak i z dłuższego czasu kalibracji w laboratorium.
Warto pamiętać o użytkowaniu alkomatu zgodnie z załączoną instrukcją obsługi, ponieważ czasem koszt kalibracji alkomatu może się okazać wyższy od jego rynkowej ceny. Dzieje się tak kiedy wskutek wdmuchiwania powietrza bezpośrednio po spożyciu alkoholu lub wypaleniu papierosa dochodzi do uszkodzenia czujnika. W takich sytuacjach sensor ulega nieodwracalnemu skażeniu, co wymaga jego wymiany — wydatek sięga wtedy od 200 do 600 zł, w zależności od modelu urządzenia.
Przedział cenowy alkomatów osobistych
Zakres cenowy alkomatów jest szeroki, jednorazowy alkomat o wątpliwej wiarygodności wyników możemy zakupić już za kilka złotych, za wysokiej klasy sprzęt zapłacimy kilka tysięcy złotych. Najczęściej używane przez kierowców, dobrej jakości alkomaty podręczne to wydatek od 200 zł do 300 zł. Urządzenia w tym przedziale cenowym zazwyczaj wyposażone są w sensor półprzewodnikowy, który zapewnia wystarczającą dokładność do użytku domowego, pod warunkiem regularnej kalibracji.
Modele z sensorem elektrochemicznym, stosowanym również w sprzęcie policyjnym, kosztują od 400 zł wzwyż. Ich zakup przed rozpoczęciem nauki może wydawać się inwestycją na wyrost, jednak stanowią one bardziej niezawodne rozwiązanie dla osób regularnie uczestniczących w spotkaniach towarzyskich, gdzie kontrola trzeźwości ma znaczenie nie tylko przed jazdą, ale również nazajutrz rano.
Ukryte koszty eksploatacji alkomatu
Oprócz ceny zakupu i kalibracji warto uwzględnić dodatkowe wydatki związane z użytkowaniem urządzenia. Jednorazowe ustniki, które należy wymieniać po każdym pomiarze, kosztują od 0,50 zł do 2 zł za sztukę. W zestawie z alkomatem zazwyczaj znajduje się od 5 do 10 ustników, jednak przy regularnym użytkowaniu ich zapas wyczerpuje się stosunkowo szybko.
Niektóre modele wymagają również wymiany baterii lub akumulatorów. Alkomaty zasilane baterią alkaliczną pozwalają na wykonanie od 100 do 300 pomiarów przed wymianą ogniw, natomiast urządzenia z akumulatorem litowo-jonowym wymagają ładowania co kilkadziesiąt testów. W przypadku urządzeń zasilanych wyłącznie baterią, jej koszt wynosi od 10 do 20 zł.
Normy i certyfikaty — na co zwracać uwagę
Nabywając alkomat, warto sprawdzić czy posiada on certyfikat zgodności z europejskimi normami pomiarowymi. W Unii Europejskiej obowiązują standardy EN 15964 dla alkomatów jednorazowych oraz EN 16280 dla urządzeń wielokrotnego użytku. Certyfikat potwierdza, że sensor i elektronika zostały przetestowane w kontrolowanych warunkach i spełniają minimalne wymogi dokładności pomiaru.
Dodatkowo producent powinien podać zakres błędu pomiarowego — w alkomatach osobistych wynosi on zwykle ±0,05‰ do ±0,15‰. Niższy błąd oznacza większą wiarygodność wyniku, jednak wiąże się także z wyższą ceną urządzenia. W praktyce różnica 0,05‰ może zadecydować o przekroczeniu lub nieprzekroczeniu progu prawnej odpowiedzialności, dlatego dla osób regularnie kontrolujących trzeźwość warto wybrać model o niskim błędzie.
Kiedy wymiana alkomatu staje się konieczna
Żywotność alkomatu zależy od typu sensora i intensywności użytkowania. Urządzenia z czujnikiem półprzewodnikowym zachowują przydatność przez około 1000–1500 pomiarów lub 2–3 lata, po czym sensor traci swoją czułość nawet po kalibracji. Alkomaty elektrochemiczne wytrzymują od 2000 do 5000 testów, co przekłada się na 3–5 lat regularnego użytkowania.
Sygnałem do wymiany urządzenia jest rozbieżność wyników przy kolejnych pomiarach wykonanych w krótkim odstępie czasu lub wyraźne zaniżanie odczytów w porównaniu z alkomatem referencyjnym. W takiej sytuacji kalibracja nie przywróci dokładności, a dalsze użytkowanie może prowadzić do błędnych wniosków dotyczących stanu trzeźwości. Koszt nowego alkomatu jest wówczas niższy niż ryzyko związane z jazdą po spożyciu alkoholu w oparciu o nieprawidłowy wynik testu.
