Większość z nas zapewne używa zwykłych baterii alkalicznych, które są zdecydowanie bardziej rozpowszechnione niż akumulatory. Wiele osób wychodzi z założenia, że baterie są lepsze, tańsze i w ogóle lepiej się sprawdzają. Mimo to, akumulatory także cieszą się niemałą popularnością, głównie wśród użytkowników różnych gadżetów zasilanych prądem. Co jest lepsze? Na co zwracać uwagę wybierając baterię i akumulatory?
- Jak działają baterie
- Jak działają akumulatory
- Co jest lepsze – baterie czy akumulatory
- Czy warto kupować drogie baterie i akumulatory
Jak działają baterie
Baterie kojarzą się nam przede wszystkim z niewielkimi paluszkami, które po zużyciu muszą zostać zutylizowane, ponieważ nie ma możliwości ich naładowania i ponownego wykorzystania. Mają one różne rozmiary (AA, AAA), a także różną wysokość napięcia. Dodatkowo nawet nieużywane samoczynnie tracą energię, choć w niewielkim stopniu, co nazywamy samorozładowywaniem. Ich zaletą jest przede wszystkim stosunkowo niska cena, która może wynosić już od około 1 złotówki za sztukę.
Warto zauważyć, że baterie alkaliczne wykorzystują reakcję chemiczną pomiędzy cynkiem i dwutlenkiem manganu, która generuje energię elektryczną. Proces ten jest nieodwracalny — po wyczerpaniu substrancji reakcji bateria staje się bezużyteczna. Z tego powodu nie należy próbować ładować baterii jednorazowych w ładowarkach, ponieważ może to prowadzić do wycieku elektrolitu lub nawet pożaru. Napięcie pojedynczej baterii alkalicznej wynosi standardowo 1,5 V, co wystarczy do zasilania większości domowych urządzeń niskoprądowych.
Jak działają akumulatory
Z wyglądu bardzo przypominają baterie, mają jednak tę zasadniczą różnicę, iż można je po rozładowaniu ponownie naładować. Trzeba mieć do tego tylko specjalną ładowarkę, dzięki której akumulatory można wielokrotnie ładować. Ich napięcie jest trochę mniejsze (1,2 V) niż w przypadku baterii (1,5 V), dlatego zanim użyje się akumulatora, trzeba sprawdzić czy urządzenie dopuszcza taką możliwość. W praktyce różnica 0,3 V rzadko stanowi problem, ale warto to zweryfikować w instrukcji obsługi sprzętu.
Dostępne na rynku są także akumulatory nowej generacji, które mają mniejszy poziom samorozładowania niż te standardowe, ale mają także mniejszą pojemność, przez co działają krócej i trzeba je częściej ładować. Akumulatory typu Ni-MH (niklowo-wodorkowe) są obecnie najpopularniejszym wyborem w użyciu domowym. Wytrzymują od kilkuset do nawet tysiąca cykli ładowania, co czyni je opłacalnym rozwiązaniem w dłuższej perspektywie, mimo wyższej ceny zakupu. Typowa pojemność akumulatorków AA wynosi od 1800 do 2700 mAh, co pozwala na wielogodzinną pracę nawet w urządzeniach o dużym poborze mocy.
Co jest lepsze – baterie czy akumulatory
Można powiedzieć, że konflikt pomiędzy bateriami a akumulatorami trwa od dawna. Sporo osób twierdzi, że zdecydowanie lepsze są akumulatory, głównie przez wzgląd na możliwość ponownego ładowania, ale to tak nie do końca prawda. Przede wszystkim będzie to zależało od tego, do jakich urządzeń chcemy wykorzystać baterie. Częstotliwość użytkowania sprzętu oraz jego pobór mocy to dwa parametry, które powinny zadecydować o ostatecznym wyborze.
Kiedy wybrać baterie jednorazowe
W przypadku sprzętów rzadko używanych, jak piloty, latarki, myszki, kalkulatory, zabawki zdecydowanie lepiej sprawdzą się baterie, przez wzgląd na ich dłuższą żywotność. Przy sporadycznym użytkowaniu akumulatory zdążyłyby się samorozładować zanim urządzenie faktycznie zużyje ich energię. Baterie alkaliczne charakteryzują się wolniejszym tempem samorozładowania — mogą przeleżeć kilka lat bez znaczącej utraty mocy. Utrata napięcia w bateriach jednorazowych wynosi zaledwie 2–3% rocznie, podczas gdy starsze akumulatory tracą nawet 20–30% miesięcznie.
Dodatkowo w przypadku urządzeń awaryjnych, takich jak czujniki dymu czy latarki ratunkowe, lepiej sprawdzą się baterie alkaliczne. Mają one dłuższy okres przydatności do użycia i nie wymagają cyklicznego doładowywania, co zwiększa pewność działania sprzętu w sytuacjach kryzysowych.
Kiedy akumulatory są lepszym wyborem
Akumulatory o wiele lepiej sprawdzą się w urządzeniach, których używamy na co dzień i dosyć często, do których zaliczają się odtwarzacze MP3, aparaty fotograficzne, pad od konsoli. Wówczas po rozładowaniu nie ma potrzeby wymiany na nowe, wystarczy tylko załadować. Dla pewności można też dokupić drugi akumulator i stosować je zamiennie, co zapewnia ciągłość pracy urządzenia nawet podczas ładowania jednego zestawu.
Duży wpływ na jakość akumulatora będzie miał także rodzaj stosowanej ładowarki. Większość zwraca uwagę na czas ładowania czy cenę, a powinno się także zorientować w sterowaniu procesem ładowania, a także z możliwością monitorowania stanu akumulatora. Ładowarki z funkcją odcięcia napięcia po pełnym naładowaniu chronią ogniwa przed przeładowaniem i przedłużają ich żywotność. Profesjonalne ładowarki z indywidualnym monitorowaniem każdego gniwa potrafią wydłużyć żywotność akumulatorów nawet o 30–40% w porównaniu do tanich urządzeń.
Czy warto kupować drogie baterie i akumulatory
Większość osób wychodzi z założenia, że im dana rzecz jest droższa, tym jest także lepsza. To jest błąd, ponieważ wykonywane wielokrotnie testy baterii różnego typu, w porównaniu do ceny jasno pokazały, jak mało ta zasada jest warta. Cena nie gra tu większej roli, a zdarza się, że całkiem droga bateria wypada kiepsko. Niezależne testy konsumenckie regularnie wykazują, że różnice w wydajności pomiędzy najtańszymi a najdroższymi bateriami mogą być minimalne lub wręcz nieistotne w warunkach codziennego użytkowania.
Od czego zależy rzeczywista wydajność
Jakość baterii i tego, jak długo będą działać nie zależy tylko od ich pojemności czy ceny, ale ma na to wpływ także obciążenie prądu (jednostka ładunku elektrycznego), temperatura otoczenia, sposób rozładowania czy także to jak bardzo eksploatujemy dane urządzenie. W niskich temperaturach pojemność użytkowa baterii spada nawet o 30–40%, co sprawia, że drogie baterie nie zawsze oznaczają długą pracę w trudnych warunkach. W minusowych temperaturach zewnętrznych ogniwa alkaliczne mogą stracić ponad połowę swojej nominalnej wydajności.
Patrząc więc na opłacalność, wysoka cena nie zawsze będzie gwarancją jakości dla danej baterii i akumulatora. Warto zwrócić uwagę na parametry techniczne, takie jak pojemność wyrażona w mAh (miliamperogodzinach) oraz liczbę cykli ładowania w przypadku akumulatorów. To one, a nie nazwa producenta, decydują o faktycznej wydajności. Akumulatory o pojemności 2500 mAh z możliwością 500 cykli ładowania mogą okazać się bardziej efektywne ekonomicznie niż drogie baterie alkaliczne wymieniane co kilka tygodni.
Jak podejść do wyboru świadomie
Zanim więc zdecydujemy się na zakup baterii lub akumulatorka, najlepiej zapytać samego siebie: co bardziej nam się opłaca? Do czego chcemy ich użyć? Jak często będziemy korzystać z danego urządzenia? To pomoże nam w zweryfikowaniu najlepszego możliwego wyboru. I nie sugerujmy się ceną czy nawet znaną marką. W sieci można znaleźć sporo testów baterii, które dobitnie pokazują, ile tak naprawdę są one warte. Często tańsze produkty marek własnych sieci handlowych wypadają równie dobrze lub lepiej niż drogie odpowiedniki z globalnych koncernów.
Warto również pamiętać, że dbałość o prawidłowe przechowywanie baterii i akumulatorów może znacząco wydłużyć ich żywotność. Temperatura pokojowa, suche miejsce i unikanie ekstremalnych warunków to proste zasady, które pozwalają zachować pełną sprawność ogniw przez długi czas. W przypadku akumulatorów warto też stosować się do zaleceń producenta dotyczących cykli ładowania — niektóre modele wymagają pełnego rozładowania przed ponownym naładowaniem, inne preferują częstsze, krótsze cykle doładowywania.
