Dla jednych postać kojarzona głównie z kontrowersjami i aferami, które miały miejsce podczas jego rządów. Dla innych wyrazisty lider, który dzięki charyzmie i zdolnościom przez długie lata kształtował polską scenę polityczną, a następnie — jako przewodniczący Rady Europejskiej — godnie reprezentował Polskę w strukturach unijnych. Kim naprawdę jest Donald Tusk?
- Wykształcenie i wczesne zainteresowania
- Działalność opozycyjna w PRL
- Partie i organizacje polityczne
Wykształcenie i wczesne zainteresowania
Kariery politycznej Donalda Tuska nie da się oddzielić od jego wykształcenia — choć dziś mało kto postrzega go przez pryzmat historyka. Studiował on na Wydziale Filologiczno-Historycznym Uniwersytetu Gdańskiego, gdzie oprócz edukacji formalnej angażował się w działalność społeczną i opozycyjną. To właśnie na uczelni narodziła się spora część jego późniejszych zainteresowań politycznych.
Tusk ma na koncie kilka publikacji poświęconych historii rodzinnego miasta. Książka „Był sobie Gdańsk” (1997) oraz „Idee gdańskiego liberalizmu” (1998) to próby opisania lokalnej tożsamości przez pryzmat tradycji wolnościowych i antytotalitarnych. Oba tytuły wydano jeszcze przed jego wyborem na premiera — zanim działalność polityczna całkowicie zdominowała grafik Tuska i zepchnęła pisarstwo historyczne na dalszy plan.
Działalność opozycyjna w PRL
Zaangażowanie opozycyjne Tuska rozpoczęło się bardzo wcześnie, jeszcze w czasach Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Impulsem był mord na Stanisławie Pyjasie, studenta Uniwersytetu Jagiellońskiego zabitego przez SB w Krakowie w 1977 roku. W odpowiedzi na to wydarzenie powstał w Gdańsku Studencki Komitet Solidarności, którego współtworzeniem Tusk zajął się aktywnie.
Jego działalność nie ograniczała się do obecności w komitecie. Nawiązał współpracę z Wolnymi Związkami Zawodowymi Wybrzeża, organizował kolportaż prasy i literatury, pomagał w obchodzeniu cenzury narzuconej przez władze. W 1980 roku był jednym z pierwszych liderów Niezależnego Zrzeszenia Studentów, które założył z własnej inicjatywy. Później objął stanowisko przewodniczącego NSZZ „Solidarność” w Wydawnictwie Morskim i pracował jako dziennikarz dla tygodnika „Samorządność”, wydawanego przez związek.
Partie i organizacje polityczne
Kariera polityczna Tuska charakteryzuje się tym, że rzadko zadowalał się biernym uczestnictwem w gotowych strukturach. Wolał tworzyć własne organizacje, wokół których budował swój wpływ i program. Pierwszą taką partią był Kongres Liberalno-Demokratyczny, który współzakładał, a następnie objął funkcję przewodniczącego. To właśnie z KLD dostał się do Sejmu w 1991 roku.
Kongres znalazł się wówczas w opozycji do rządu Jana Olszewskiego. Sam Tusk odegrał aktywną — i zdaniem części środowisk politycznych kontrowersyjną — rolę w odwołaniu tego gabinetu. Wydarzenia określane mianem „nocnej zmiany” do dziś budzą emocje, zwłaszcza że zahamowały proces czyszczenia polskiej polityki ze struktur bezpieki (tzw. dezubekizację).
Kolejnym przystankiem była Unia Wolności, która powstała z fuzji Kongresu Liberalno-Demokratycznego oraz Unii Demokratycznej. Tusk został jej wiceprzewodniczącym. Nie trwało to jednak długo — w 2001 roku powołał do życia Platformę Obywatelską, partię stworzoną wspólnie z Maciejem Płażyńskim i Andrzejem Olechowskim.
PO pod jego przywództwem odniosła zwycięstwo w wyborach parlamentarnych w 2007 roku, co zaowocowało objęciem przez Tuska stanowiska premiera. Partia utrzymała władzę także w kolejnych wyborach (2011), stając się pierwszym ugrupowaniem po 1989 roku, któremu udało się wygrać dwukrotnie z rzędu i pozostać przy rządzeniu przez dwie pełne kadencje.
Po osiągnięciu w Polsce prawie wszystkiego, co polityk mógł osiągnąć, Tusk skierował swoją uwagę na karierę międzynarodową. W 2014 roku objął stanowisko przewodniczącego Rady Europejskiej. Funkcję tę sprawował przez dwie kadencje (został wybrany ponownie w 2017 roku), kończąc urzędowanie w listopadzie 2019 roku. Od grudnia 2019 roku pełnił funkcję przewodniczącego Europejskiej Partii Ludowej, a w 2021 roku powrócił do krajowej polityki, ponownie obejmując przewodnictwo Platformy Obywatelskiej.
